Interpelacja w sprawie terminów rozpatrywania wniosków cudzoziemców w urzędach wojewódzkich

Szanowny Panie Ministrze!

Nie budzi dziś żadnych wątpliwości, że cudzoziemcy stanowią istotny element rynku pracy w województwie opolskim. W wielu branżach (w szczególności branży transportowej) ich zatrudnianie jest warunkiem utrzymania ciągłości produkcji i rozwoju przedsiębiorstw. Legalizacja ich pobytu i pracy jest więc nie tylko kwestią urzędową, lecz bezpośrednim instrumentem zapewnienia stabilności gospodarczej regionu.

Tymczasem w praktyce funkcjonowania Opolskiego Urzędu Wojewódzkiego doszło do sytuacji skrajnej – czas oczekiwania na wydanie decyzji w sprawach legalizacji pobytu cudzoziemców sięga obecnie 24 miesięcy, a według relacji samych cudzoziemców oraz ich pracodawców zdarzają się sprawy trwające jeszcze dłużej. Jest to jeden z najgorszych wyników w Polsce. Dla porównania – w województwach ościennych (dolnośląskim, śląskim czy łódzkim) czas oczekiwania na decyzję w podobnych sprawach wynosi od 3 do 8 miesięcy.

Taki stan rzeczy wywołuje szereg negatywnych konsekwencji:

1) zatrzymuje możliwość legalnej pracy i prowadzenia działalności gospodarczej przez cudzoziemców,
2) demotywuje pracodawców, którzy rezygnują z dalszego zatrudniania cudzoziemców z powodu formalnych barier,
3) prowadzi do niepewności prawnej i społecznej tysięcy osób oczekujących na decyzję, a często także członków ich rodzin,
4) w skrajnych przypadkach może skutkować zarzutem nielegalnego pobytu lub pracy, jeżeli brak decyzji uniemożliwi uzyskanie stempla w paszporcie.

Wnioski płynące z raportów Najwyższej Izby Kontroli oraz wystąpienia rzecznika praw obywatelskich tylko potwierdzają systemowy charakter tego problemu. NIK wskazała, że aż 60% spraw legalizacyjnych w urzędach wojewódzkich prowadzonych jest z naruszeniem przepisów, a przewlekłość i bezczynność są powszechnymi zjawiskami. W ocenie RPO sytuacja w urzędach wojewódzkich pogarsza się z roku na rok, mimo rosnącej liczby składanych wniosków, zwłaszcza po 2022 roku.

Tym bardziej niepokojące są sygnały, że Opolski Urząd Wojewódzki – w przeciwieństwie do innych urzędów – nie uzyskał dodatkowego wsparcia kadrowego ani organizacyjnego, pomimo drastycznego wzrostu liczby prowadzonych spraw i skali problemu. W 2024 roku, w pierwszym półroczu, do urzędu wpłynęły już dziesiątki tysięcy nowych wniosków legalizacyjnych, co tylko pogłębia zatory.

W związku z powyższym zwracam się z apelem o:

1) pilne zwiększenie zatrudnienia w Wydziale Spraw Cudzoziemców Opolskiego Urzędu Wojewódzkiego, adekwatnie do liczby spraw i potrzeb regionu,
2) wdrożenie działań usprawniających postępowania, w tym uproszczenie procedur, digitalizację i przyspieszenie obsługi wniosków o pobyt i pracę,
3) przekazanie informacji statystycznej dotyczącej liczby prowadzonych spraw, średniego czasu oczekiwania oraz obciążenia pracowników w OUW w latach 2023-2024,
4) podjęcie nadzoru systemowego ze strony Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji nad wyrównaniem standardów legalizacji pobytu w skali kraju – tak aby miejsce zamieszkania nie decydowało o długości postępowania.

Nieefektywna organizacja legalizacji pobytu to dziś realne zagrożenie dla gospodarki województwa i lokalnego rynku pracy. Utrzymywanie stanu bezczynności administracyjnej przez wiele miesięcy nie tylko narusza przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz zasady demokratycznego państwa prawa, ale godzi również w interes publiczny, społeczny i ekonomiczny.

Konkludując, karta pobytu - dla cudzoziemców to najważniejszy dokument. W teorii cudzoziemcy powinni go otrzymać w ciągu 60 dni, a w praktyce - czekają miesiącami, a nawet latami.

Ten „pożądany” dokument otwiera drogę do wielu marzeń. Brak dokumentu - to poważne utrudnienia w codziennym życiu, nie tylko dla cudzoziemców, ale dla naszych przedsiębiorców.

W związku z powyższym zwracam się Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo planuje zwiększenie finansowania lub liczby etatów dla urzędów wojewódzkich, w szczególności dla Opolskiego Urzędu Wojewódzkiego?

2. Czy planowana jest nowelizacja przepisów, które realnie skrócą czas oczekiwania na decyzję legalizacyjną do poziomu zgodnego z przepisami?

Poseł na Sejm RP
Witold Zembaczyński