Interpelacja w sprawie blokowania modernizacji hydrotechnicznej Odry oraz zagrożeń dla suwerenności transportowej i celnej Polski

Tychy, 15 lipca 2025 r.

Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z interpelacją w sprawie systemowego i trwającego od lat blokowania możliwości modernizacji infrastruktury hydrotechnicznej rzeki Odry. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest pozbawienie Polski realnej kontroli nad strategicznym szlakiem transportowym prowadzącym z Górnego Śląska do portów w Szczecinie i Świnoujściu.

1. Brak możliwości utrzymania żeglowności Odry

Od 2022 roku Polska napotyka na liczne formalne i nieformalne przeszkody w zakresie utrzymania i rozwoju żeglowności Odry. Wśród nich wymienić należy:

• brak zgody na remont ostróg rzecznych po katastrofie ekologicznej,
• presję międzynarodowych organizacji ekologicznych, które blokują modernizację toru wodnego pod pozorem ochrony środowiska,
• brak jednolitej klasy żeglowności na całym biegu Odry (brakuje klasy IV lub V na całej długości),
• plany objęcia dolnego biegu Odry ochroną w formie parku narodowego, co uniemożliwi rozwój portów śródlądowych i regulację nurtu.

2. Systemowe uprzywilejowanie strony niemieckiej

W przeciwieństwie do Polski, Niemcy skutecznie rozwijają własną politykę logistyczną:

• modernizują kanały Odra–Sprewa i Odra–Hawela, umożliwiając żeglugę z Bałtyku do Berlina i dalej do Renu,
• integrują ten system z siecią portów i centrów logistycznych (Berlin–Magdeburg–Hamburg),
• przejmują obsługę frachtu z portów szczecińskich, co skutkuje pomijaniem polskiego systemu celno-podatkowego.

3. Zagrożenie dla suwerenności celnej i gospodarczej Polski

Opisane działania i zaniechania prowadzą do:

• utraty przez Polskę kontroli nad tranzytem towarów z własnych portów,
• strat budżetowych z tytułu VAT, akcyzy i opłat portowych,
• marginalizacji potencjału logistycznego Śląska i zachodnich regionów Polski,
• utraty suwerenności infrastrukturalnej w strategicznym korytarzu północ–południe.

4. Pytania do rządu

W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Dlaczego rząd RP nie podjął skutecznych działań dyplomatycznych wobec partnerów unijnych i niemieckich w celu zapewnienia równoprawnego dostępu Polski do modernizacji Odry jako szlaku żeglugowego klasy IV/V?
2. Czy Polska wyrażała sprzeciw wobec planów objęcia dolnej Odry ochroną parkową, co praktycznie uniemożliwiłoby rozwój infrastruktury hydrotechnicznej?
3. Czy Ministerstwo Infrastruktury prowadzi prace nad całościowym programem rozwoju Odry jako strategicznego elementu polityki transportowej i gospodarczej państwa?
4. Czy rząd monitoruje skalę utraconych wpływów celnych i podatkowych w związku z obchodzeniem polskiego systemu przez fracht kierowany do Niemiec?

5. Wnioski i apel

Rzeka Odra nie może być traktowana wyłącznie jako obiekt ochrony przyrodniczej. Musi zostać uznana za szlak strategiczny dla gospodarki, logistyki, suwerenności infrastrukturalnej i bezpieczeństwa energetycznego Polski. Zaniechania w tym zakresie mogą skutkować trwałym podporządkowaniem polskich szlaków wodnych interesom Niemiec oraz osłabieniem pozycji Polski jako państwa tranzytowego.

Wnoszę o pilne zajęcie stanowiska przez Radę Ministrów oraz o powołanie międzyresortowego zespołu ds. przywrócenia pełnej klasy żeglowności Odry na całej jej długości.

Uprzejmie proszę o precyzyjne odpowiedzi na powyższe pytania, stosując się do nadanej przeze mnie numeracji.

Grzegorz Płaczek
Poseł na Sejm RP