Interpelacja w sprawie rozliczenia procesu likwidacji min przeciwpiechotnych oraz realizacji postanowień Konwencji Ottawskiej

Tychy, 15 lipca 2025 r.

Szanowny Panie Ministrze,

Rzeczpospolita Polska podpisała Konwencję o zakazie użycia, składowania, produkcji i przekazywania min przeciwpiechotnych oraz o ich zniszczeniu (tzw. konwencja ottawska) w 1997 roku, a jej ratyfikacja przez Prezydenta RP nastąpiła dopiero w grudniu 2012 roku. Choć Polska jeszcze przed formalnym związaniem się postanowieniami traktatu realizowała wiele jego zapisów, dopiero po 2012 r. rozpoczął się pełnoskalowy proces utylizacji min zgromadzonych w zasobach Sił Zbrojnych RP.

Według informacji dostępnych publicznie i przedstawianych przez przedstawicieli Ministerstwa Obrony Narodowej oraz Agencję Mienia Wojskowego, proces ten zakończył się sukcesem w kwietniu 2016 r. Polska, w ścisłej współpracy z NATO Support & Procurement Agency (NSPA), przeprowadziła utylizację ponad 2,3 mln sztuk min przeciwpiechotnych oraz ich elementów. Wykonawcą ostatecznego etapu utylizacji była niemiecka firma Spreewerk Lübben GmbH wyłoniona w trybie międzynarodowego przetargu.

W związku z zakończeniem tego wieloletniego i kosztownego procesu, kieruję do Pana Ministra następujące pytania:

1. Jakie były całkowite koszty poniesione przez Ministerstwo Obrony Narodowej na realizację procesu utylizacji min przeciwpiechotnych w latach 2011–2016? Proszę o podanie zarówno kwot budżetowych przeznaczonych na działania krajowe, jak i wartości umów zawieranych z podmiotami zewnętrznymi (w tym Spreewerk Lübben GmbH).
2. Czy Ministerstwo Obrony Narodowej posiada dane dotyczące odzyskanych surowców wtórnych w toku utylizacji oraz przychodów uzyskanych z ich sprzedaży? Według Agencji Mienia Wojskowego sprzedaż warunkowa elementów min pozwoliła na uzyskanie dochodów rzędu 50–200 tys. zł. Proszę o potwierdzenie tych informacji oraz wskazanie podmiotów, które nabyły odzyskane surowce.
3. Czy Polska skorzystała z możliwości przewidzianej w art. 3 konwencji ottawskiej, dopuszczającej przechowywanie pewnej liczby min na potrzeby szkoleniowe i badawcze? Jeżeli tak, proszę o wskazanie:
• liczby pozostawionych min,
• jednostek odpowiedzialnych za ich przechowywanie,
• celów i okresu ich wykorzystania.
4. Jakie środki alternatywne wobec min przeciwpiechotnych zostały wprowadzone do arsenału Sił Zbrojnych RP w celu zachowania zdolności obronnych? Proszę o przedstawienie przykładów systemów wdrożonych w miejsce min, ich przeznaczenia oraz stopnia zaawansowania operacyjnego.
5. Czy ministerstwo planuje sporządzenie oficjalnego raportu końcowego lub audytu realizacji postanowień konwencji ottawskiej z podsumowaniem kosztów, efektów i wniosków na przyszłość?
6. Jakie były dokładne liczby min przeciwpiechotnych zutylizowanych w ramach realizacji konwencji ottawskiej? Proszę o rozbicie danych według:
• liczby min uzbrojonych i nieuzbrojonych,
• elementów składowych (zapalniki, mechanizmy, kadłuby),
• rocznego harmonogramu działań utylizacyjnych,
• wykonawców odpowiedzialnych za poszczególne etapy.
7. Czy występowały rozbieżności między danymi przedstawianymi przez MON, AMW i MSZ w zakresie liczby posiadanych i zutylizowanych min przeciwpiechotnych? Jeżeli tak, proszę o wyjaśnienie przyczyn tych różnic oraz wskazanie, która wersja danych została ostatecznie uznana za obowiązującą.
8. Czy w ramach utylizacji zachowano pełną ewidencję logistyczną każdej partii min (w tym producenta, numerów partii, dat przechowywania oraz metod utylizacji)? Jeżeli tak, czy taka dokumentacja może zostać udostępniona opinii publicznej lub komisji sejmowej?

Zważywszy na istotę problematyki związanej z bronią niehumanitarną, jaką są miny przeciwpiechotne, oraz konieczność przejrzystości działań państwa w zakresie realizacji zobowiązań międzynarodowych, proszę o udzielenie szczegółowych odpowiedzi na powyższe pytania.

Grzegorz Płaczek
Poseł na Sejm RP