Interpelacja w sprawie zagrożenia wyprzedażą polskiej ziemi rolnej w związku z wadliwie przygotowanymi przetargami na OPR oraz niewywiązaniem się rządu z obietnic wobec rolników

Szanowny Panie Premierze,

z najwyższą troską, rozczarowaniem i poczuciem odpowiedzialności parlamentarnej zwracam się do Pana w imieniu polskich rolników, którzy w ostatnich tygodniach masowo protestują przeciwko przetargom na ośrodki produkcji rolnej (OPR), prowadzonym przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa. Rolnicy blokują siedziby KOWR w kolejnych województwach, domagając się powstrzymania wyprzedaży narodowego zasobu ziemi i wskazując jednoznacznie, że obecne warunki przetargów faworyzują zagraniczne podmioty kapitałowe, przy jednoczesnym marginalizowaniu gospodarstw rodzinnych.

Polska ziemia rolnicza jest obecnie znacznie tańsza niż w krajach zachodnich Unii Europejskiej. Według danych Eurostatu:

• w Polsce przeciętna cena hektara ziemi rolnej wynosi średnio 11 000–20 000 euro,
• w Niemczech ceny sięgają 30 000–50 000 euro,
• w Holandii nawet ponad 70 000 euro za hektar.

Ta dysproporcja oznacza, że polska ziemia staje się bardzo atrakcyjnym celem inwestycyjnym dla podmiotów zagranicznych, które mają dostęp do znacznie tańszego i bardziej dostępnego kapitału. Tymczasem polscy rolnicy nie mają żadnych narzędzi finansowych umożliwiających konkurowanie z nimi na warunkach rynkowych.

Rząd nie przygotował żadnej dedykowanej linii kredytowej dla rolników, nie wprowadzono taniego finansowania, gwarancji skarbowych ani systemu preferencyjnych pożyczek, które umożliwiłyby polskim producentom rolnym skuteczny udział w przetargach.

Co więcej, pomimo publicznych obietnic złożonych przez ministra Michała Kołodziejczaka podczas obrad komisji rolnictwa, rząd nie przedstawił dotąd projektu nowej ustawy o spółdzielczości rolniczej. Projekt ten miał umożliwić rolnikom łączenie się w celu wspólnego nabywania ziemi i prowadzenia produkcji. Zapowiedzi padły ponad rok temu, a do chwili obecnej nie trafił żaden projekt do Sejmu.

W efekcie:

• rolnicy indywidualni nie mają ani narzędzi finansowych, ani prawnych do konkurowania z wielkimi podmiotami,
• przetargi organizowane przez KOWR dopuszczają udział podmiotów zewnętrznych, w tym kapitałowych spółek i funduszy,
• dochodzi do alienacji rolników od decydowania o kierunku rozwoju obszarów wiejskich.

Sytuacja ta ma miejsce na tle dramatycznego pogorszenia kondycji ekonomicznej polskiego rolnictwa:

• ceny skupu trzody chlewnej i bydła spadły odpowiednio o 18% i 12% w porównaniu do 2023 r.,
• produkcja zbóż przyniosła straty dla ponad 45% gospodarstw,
• inflacja kosztów produkcji rolnej wynosiła 12,7% r/r w I kwartale 2025 r. (wg GUS),
• liczba gospodarstw do 10 ha zmniejszyła się o 7,3% w ciągu ostatniego roku,
• 53% rolników zadeklarowało brak zdolności inwestycyjnych w 2025 r. (raport IERiGż).

Zamiast realnego wsparcia dla gospodarstw rodzinnych rząd dopuszcza rozwiązania, które prowadzą do przejęcia narodowego zasobu ziemi przez podmioty zagraniczne lub korporacyjne. Ziemia nie jest zwykłym towarem – to podstawowe narzędzie produkcji żywności, strategiczny zasób narodowy i filar suwerenności gospodarczej.

W związku z powyższym proszę Pana Premiera o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Dlaczego warunki przetargów KOWR nie zawierają preferencji dla gospodarstw rodzinnych, które zgodnie z Konstytucją RP powinny być podstawą ustroju rolnego i nie chronią przed koncentracją ziemi w rękach wielkich podmiotów?
2. Dlaczego nie została uruchomiona linia kredytowa dla rolników biorących udział w przetargach na OPR?
3. Kiedy rząd zamierza przedstawić projekt ustawy o spółdzielczości rolników zapowiedzianej przez ministra Kołodziejczaka jeszcze na początku 2024 r.?
4. Czy rząd zamierza wprowadzić ograniczenia udziału kapitałowych podmiotów zagranicznych w przetargach na ziemię z zasobu Skarbu Państwa?
5. Jak rząd zamierza wspierać gospodarstwa rodzinne, które znajdują się w krytycznej sytuacji ekonomicznej, bez dostępu do kredytów i inwestycji?
6. Proszę o przedstawienie podmiotów, które wygrały przetargi na OPR w ostatnich 12 miesiącach.
7. Proszę o opisane rozumienia polskiej racji stanu przez Pana Premiera w sprzedaży/dzierżawie ziemi podmiotom zagranicznym.