Interpelacja w sprawie nieakceptowanej asymetrii w finansowaniu nauczania języka niemieckiego w Polsce i języka polskiego w Niemczech oraz braku uznania mniejszości polskiej przez Republikę Federalną Niemiec

Szanowni Państwo Ministrowie,

z najwyższym zaniepokojeniem zwracam się z interpelacją dotyczącą nieakceptowalnej i głęboko niesprawiedliwej asymetrii, jaka od lat utrzymuje się w relacjach polsko-niemieckich w obszarze nauczania języków mniejszości narodowych i ochrony praw mniejszości.

Z jednej strony – Polska w sposób modelowy i z pełnym poszanowaniem prawa wspiera mniejszość niemiecką, przeznaczając każdego roku dziesiątki milionów złotych na lekcje języka niemieckiego, finansowanie organizacji i instytucji kultury, granty edukacyjne oraz wsparcie systemowe. W niektórych latach środki przekraczały ponad 236 mln zł rocznie, co czyni mniejszość niemiecką najlepiej finansowaną mniejszością narodową w Polsce.

Z drugiej strony – Republika Federalna Niemiec nie tylko nie finansuje nauki języka polskiego na podobnym poziomie, ale wręcz nie uznaje Polaków za mniejszość narodową. To skandaliczna sytuacja, która trwa nieprzerwanie od 1991 roku, mimo że Polska uznała mniejszość niemiecką w sposób natychmiastowy i pełny w ramach Traktatu o dobrym sąsiedztwie.

Według szacunków nawet 2 miliony obywateli Niemiec ma polskie pochodzenie, a przynajmniej kilkaset tysięcy dzieci i młodzieży mogłoby korzystać z nauki języka ojczystego, gdyby była ona dostępna. Tymczasem dane MSZ i MEN wskazują, że:

• liczba szkół oferujących język polski jako ojczysty w Niemczech to zaledwie kilkadziesiąt placówek,
• liczba uczniów objętych nauczaniem to ok. 15–20 tys. dzieci – przy kilkuset tysiącach potencjalnych beneficjentów,
• Polska przeznacza więcej środków na naukę polskiego w Niemczech niż sami Niemcy – co samo w sobie jest kompromitujące dla naszych relacji dwustronnych.

Nie można nie dostrzegać, że taka sytuacja jest sprzeczna z europejskimi standardami ochrony mniejszości narodowych, konwencją ramową Rady Europy, a także duchem partnerskiej współpracy. Równocześnie pokazuje to rażące zaniedbania polskiej polityki zagranicznej, która nie potrafi egzekwować wzajemności i godności w relacjach z sąsiadami.

Nie może być dłużej tak, że Polska hojnie wspiera rozwój mniejszości niemieckiej, przeznaczając setki milionów złotych rocznie, a w zamian otrzymuje lekceważenie, brak wzajemności i wypieranie obecności Polaków z przestrzeni publicznej w Niemczech. Jest to nie tylko dowód słabości naszego państwa na arenie międzynarodowej, ale również zaniedbanie obowiązku konstytucyjnego chronienia Polaków za granicą i polskiego dziedzictwa kulturowego.

Apeluję o natychmiastowe działania – dyplomatyczne, budżetowe i legislacyjne – zmierzające do wyrównania tej niesprawiedliwości i ochrony polskiej tożsamości narodowej.

PYTAM W IMIENIU OBYWATELI RP:

1. Ile dokładnie Polska wydaje rocznie na naukę języka niemieckiego jako języka obcego i jako języka mniejszości? Proszę o pełne dane z lat 2020–2025.
2. Ile Polska wydaje realnie na wsparcie nauki języka polskiego w Niemczech w latach 2020-2025? Dlaczego środki zapowiedziane w budżecie nie są w całości wykorzystywane?
3. Dlaczego Niemcy wciąż nie uznają Polaków za mniejszość narodową mimo historycznych i liczbowych podstaw oraz podpisanych konwencji międzynarodowych?
4. Jakie działania podejmuje rząd RP wobec rządu Niemiec w celu wyegzekwowania wzajemności w traktowaniu mniejszości narodowych?
5. Czy nie czas zakończyć jednostronne finansowanie nauki języka niemieckiego w Polsce, dopóki RFN nie uzna i nie zacznie wspierać edukacji polskiej mniejszości u siebie?
6. Jakie działania podjęło polskie MSZ w ramach bilateralnych rozmów z Niemcami w latach 2020–2025 w tej sprawie? Proszę o przekazanie protokołów lub not dyplomatycznych, jeśli istnieją.