Interpelacja w sprawie rażącego zaniedbania państwa w zakresie zapewnienia obywatelom ochrony w czasie konfliktu zbrojnego, katastrof i ataków chemicznych lub nuklearnych

Szanowny Panie Ministrze,

wobec narastających zagrożeń geopolitycznych, trwającej wojny na Ukrainie, realnego ryzyka eskalacji konfliktów i możliwego zagrożenia dla terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – państwo polskie pozostaje całkowicie nieprzygotowane do ochrony swoich obywateli przed skutkami wojny konwencjonalnej, ataku rakietowego, użycia broni chemicznej lub katastrof przemysłowych.

Dostępne dane pokazują obraz kompletnej zapaści w zakresie infrastruktury ochrony ludności:

- w całej Polsce istnieje zaledwie ok. 1100 obiektów spełniających definicję schronów, co oznacza realne zabezpieczenie dla zaledwie 0,3–0,4% obywateli RP,
- kolejne kilkanaście tysięcy tzw. ukryć (np. piwnic) zapewnia ochronę dla zaledwie kilku procent mieszkańców,
- blisko 200 tysięcy miejsc doraźnego schronienia to często nienadzorowane piwnice, szkolne sale gimnastyczne lub parkingi podziemne – bez systemów filtrowentylacji, zapasów żywności, łączności czy możliwości przetrwania nawet kilkunastu godzin w warunkach skażenia,
- Polska pozostaje na szarym końcu wśród państw NATO – podczas gdy np. Finlandia, Szwajcaria, Norwegia zapewnia 70–100% pokrycia schronowego populacji.

Co gorsza:

- zdecydowana większość istniejących schronów pochodzi z PRL-u, jest zdewastowana, zagrzybiona, zalana wodą, bez systemów wentylacji, bez wyposażenia, często bez jakiegokolwiek nadzoru,
- w latach 1990–2020 państwo całkowicie zdemontowało system ochrony cywilnej – likwidując instytucje, wycofując obowiązki z Prawa budowlanego, nie tworząc centralnej ewidencji,
- brakuje państwowej strategii ewakuacji ludności miast, dzieci, osób niepełnosprawnych, kobiet w ciąży, seniorów,
- nie istnieją plany rozdysponowania jodku potasu,
- nie ma sprawnych ćwiczeń ochrony cywilnej,
- obywatele nie są informowani o lokalizacji schronów.

Tymczasem państwo wydaje miliardy na armię, broń, sprzęt, ale całkowicie ignoruje bezpieczeństwo cywilów – jakby uznając, że "obrona terytorium" nie dotyczy jego mieszkańców. Czy to znaczy, że rządzący uznali, iż w razie wojny obywatele są mięsem armatnim?

Z punktu widzenia bezpieczeństwa cywilnego Polska znajduje się dziś w stanie całkowitego rozbrojenia infrastrukturalnego. Gdyby dziś doszło do ataku – realnego lub terrorystycznego – 38 milionów Polaków nie miałoby gdzie się schronić. Rząd nie tylko zaniedbał swoje obowiązki konstytucyjne, ale również wprowadził społeczeństwo w stan fałszywego poczucia bezpieczeństwa.

W związku z powyższym wzywam do natychmiastowego wyjaśnienia i przedstawienia odpowiedzi na następujące pytania:

1. Ile wynosi łączna liczba czynnych, w pełni wyposażonych schronów w Polsce, zdolnych do natychmiastowego przyjęcia ludności cywilnej? Uprzejmie proszę o dane w rozbiciu na poszczególne województwa i miasta.
2. Czy rząd prowadzi centralny rejestr schronów i miejsc doraźnego ukrycia? Jeśli tak – czy dane te są dostępne publicznie dla obywateli i kiedy zostaną udostępnione?
3. Czy jakikolwiek nowy schron lub ukrycie zostało wybudowane od 2010 roku z inicjatywy rządu centralnego lub pod jego nadzorem? Jeśli tak – gdzie i za ile? Jaki jest harmonogram budowy kolejnych?
4. Dlaczego obowiązek budowy schronów nie został wprowadzony do współczesnego Prawa budowlanego, mimo że jest standardem w krajach skandynawskich i alpejskich?
5. Ile wyniosły nakłady z budżetu państwa na ochronę ludności cywilnej w latach 2015–2025? Uprzejmie proszę o podanie danych w rozbiciu na poszczególne lata i działania.
6. Czy rząd RP przygotował realne plany ewakuacji mieszkańców miast wojewódzkich i aglomeracji w przypadku ataku zbrojnego? Jakie procedury są gotowe do wdrożenia?
7. Ilu obywateli, według rządu, ma szansę na przetrwanie pierwszych 24 godzin w razie masowego ataku z użyciem broni chemicznej, biologicznej lub konwencjonalnej?
8. Kiedy i na jakich zasadach zostanie wprowadzony obowiązek przeglądu technicznego istniejących schronów, kto za to odpowiada i jakie będą sankcje za zaniedbania?
9. Czy rząd planuje wsparcie finansowe dla samorządów i wspólnot mieszkaniowych, które chciałyby modernizować piwnice lub budować nowe schrony? Uprzejmie proszę o przedstawienie danych za 2024 i 2025 rok - ile i na co zostały przeznaczone środki - oraz planów na 2026 i 2027 rok.