Interpelacja w sprawie potrzeby nowelizacji Prawa farmaceutycznego oraz zasadności przepisów tzw. apteka dla aptekarza

Szanowna Pani Minister,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej składamy interpelację w sprawie potrzeby nowelizacji Prawa farmaceutycznego poprzez uchylenie przepisów wprowadzonych pod nazwą „apteka dla aptekarza“ (tzw. AdA i AdA 2.0), które zostały uznane za niezgodne z Konstytucją RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 18 września 2024 (sygn. akt K 15/23) zgodnie z wnioskiem zaskarżającego ustawę Prezydenta RP.

Jednocześnie trzeba zaznaczyć, że wedle analiz rynku aptekarskiego przepisy obowiązujące po nowelizacjach z 2017 r. i w szczególności 2023 roku doprowadziły do negatywnych skutków społecznych i gospodarczych.

Od momentu wejścia w życie przepisów AdA z rynku zniknęło ponad 2 200 aptek. W samym 2024 roku zamknięto 257 placówek.

Zgodnie z danymi międzynarodowej firmy badawczej IQVIA oraz Instytutu Finansów Publicznych obecnie w ponad 500 gminach nie działa żadna apteka, a w kolejnych 800 funkcjonuje tylko jedna placówka, co prowadzi do braku konkurencji i obniżenia dostępności leków dla niemal 8 mln obywateli.

Eksperci wskazują, że już niemal trzy miliony Polaków nie ma dziś dostępu do apteki w swojej gminie, co jest sprzeczne z konstytucyjną zasadą równego dostępu do ochrony zdrowia. Oznacza to, że miliony Polaków pozbawione są dostępu do usług opieki farmaceutycznej, począwszy od prostej diagnostyki, po ratujące zdrowie i życie środki zaopatrzenia medycznego.

Przepisy tak zwanej „apteki dla aptekarza“ kreują realne ryzyko dla Skarbu Państwa z uwagi na pozwy wytoczone przez grupę małych i średnich przedsiębiorców oraz postępowania arbitrażowe wszczęte w grudniu 2023 r. przez amerykański fundusz Warburg Pincus. Według doniesień medialnych łączna suma tych roszczeń wynosi kilkanaście miliardów złotych.

Należy zauważyć, że w krajach takich jak Hiszpania, Holandia, Irlandia czy Włochy obserwujemy liberalizację przepisów farmaceutycznych, dzięki czemu zarówno dostępność leków, jak i konkurencyjność tamtejszych leków jest znacznie lepsza niż w Polsce. Tymczasem Rzeczpospolita Polska kroczy w kierunku odwrotnym, ingerując w wolność gospodarczą, ograniczając dostępność leków oraz tworząc lokalne monopole i ograniczając prawa właścicieli aptek. Te działania spotykają z krytyką ze strony samorządu terytorialnego (Związek Gmin Wiejskich), organizacji przedsiębiorców (Lewiatan, Pracodawcy RP), organizacji branżowych (Związek Aptek Franczyzowych, Związek Pracodawców Aptecznych), ekspertów prawnych (Wydział Prawa i Administracji UW, Naczelna Rada Adwokacka, i co najważniejsze samych pacjentów (Koalicja na rzecz Niesamodzielnych).

W związku z powyższym prosimy Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo uznaje, że dalsze obowiązywanie przepisów uznanych za niekonstytucyjne jest zgodne z zasadą państwa prawa?
2. Czy ministerstwo przeprowadzi ocenę skutków przepisów AdA dla pacjentów, przedsiębiorców i budżetu państwa?
3. Czy rozważana jest ścieżka nowelizacji przepisów AdA?
4. Kiedy Ministerstwo Zdrowia planuje złożyć projekt nowelizacji Prawa farmaceutycznego uchylający przepisy AdA i AdA 2.0?

Z poważaniem

Grzegorz Lorek
Anna Dąbrowska-Banaszek
Agnieszka Górska
Patryk Wicher