Interpelacja w sprawie rządowych działań ograniczających rozwój społecznego i komunalnego budownictwa mieszkaniowego

Szanowny Panie Ministrze,

w związku z uchwalonymi oraz projektowanymi zmianami legislacyjnymi w obszarze społecznych form rozwoju mieszkalnictwa, wyrażam stanowczy sprzeciw wobec kierunku, w jakim zmierza obecna polityka rządu w tej dziedzinie. Zamiast wspierać lokalne społeczności w rozwoju dostępnego, taniego mieszkalnictwa – w szczególności w mniejszych miejscowościach – rząd wycofuje się z najskuteczniejszych mechanizmów pomocowych, promując rozwiązania korzystne przede wszystkim dla deweloperów.

1. Likwidowany jest Rządowy Fundusz Rozwoju Mieszkalnictwa, który stanowił podstawowe źródło wsparcia dla gmin i Społecznych Inicjatyw Mieszkaniowych (SIM). W sytuacji, gdy zainteresowanie samorządów udziałem w SIM dynamicznie rośnie, rząd zamiast zwiększać środki – blokuje je, hamując inwestycje.
2. Program BSK (wsparcie budownictwa komunalnego i socjalnego) w latach 2021–2024 zanotował trzykrotny wzrost liczby lokali względem lat wcześniejszych. Skok ten był efektem zwiększenia dofinansowania z 30% do 80% kosztów inwestycji. Obecnie – mimo potrzeb na poziomie 3 mld zł – program został faktycznie zamrożony.
3. Program SBC (społeczne budownictwo czynszowe) pozwolił na oddanie do użytku ponad 9 tysięcy mieszkań od 2016 r. Potrzeby kredytowe w BGK na 2025 rok wynoszą ponad 4,4 mld zł – tymczasem rząd nie zapewnia ciągłości tego finansowania.
4. Nowelizacje ustaw celowo utrudniają funkcjonowanie Społecznych Inicjatyw Mieszkaniowych, podnosząc ich koszty (m.in. przez rozbudowę rad nadzorczych), ograniczając możliwość dojścia do własności dla przyszłych najemców, a tym samym eliminując istotny czynnik motywacyjny w gminach powiatowych.
5. Rząd wspiera deweloperów, kosztem samorządów i mieszkańców. Przykładem jest przerzucenie obowiązku budowy miejsc parkingowych z deweloperów na gminy oraz złagodzenie wymagań co do planów zagospodarowania przestrzennego (tzw. „lex deweloper“).
6. Wprowadzenie rozwiązań antyspołecznych i antysamorządowych, takich jak:
   • rezygnacja z minimalnych wymagań parkingowych,
   • nieuzasadnione różnicowanie dostępu do środków pomiędzy samorządami i deweloperami.

Zwracam uwagę, że konsekwencją obecnych działań będzie pogłębienie kryzysu mieszkaniowego w Polsce – zwłaszcza wśród osób o niskich dochodach oraz młodych rodzin.

Wobec powyższego kieruję do Pana Ministra następujące pytania:

1. Z jakiego powodu w latach 2024–2025 ograniczono finansowanie dla programów BSK i SBC mimo rosnącego zapotrzebowania i udokumentowanej efektywności tych programów?
2. Dlaczego zdecydowano się na likwidację Rządowego Funduszu Rozwoju Mieszkalnictwa, który nie tylko nie obciążał budżetów samorządów, ale aktywizował lokalne inwestycje?
3. Jakie są podstawy konstytucyjne ograniczania gminom swobody w ustalaniu zasad partycypacji przyszłych najemców SIM w kosztach budowy – co de facto uniemożliwia dojście do własności?
4. Dlaczego rząd promuje rozwiązania preferencyjne wobec deweloperów (np. art. 10 nowelizacji), jednocześnie osłabiając pozycję samorządów i SIM?
5. Czy rząd przeprowadził ocenę skutków społecznych i gospodarczych rezygnacji z dotychczasowych form wsparcia budownictwa społecznego i komunalnego?
6. Czy ministerstwo planuje przywrócenie mechanizmów wsparcia mieszkań socjalnych i chronionych, w szczególności w mniejszych gminach, które nie mają potencjału rynkowego przyciągania inwestycji deweloperskich?