Interpelacja w sprawie nieproporcjonalnego stosowania art. 98 ust. 6 pkt 1 ustawy Prawo zamówień publicznych i jego negatywnego wpływu na uczciwych przedsiębiorców

Szanowny Panie Premierze,

zwracam się do Pana z apelem o pilne podjęcie inicjatywy legislacyjnej w zakresie nowelizacji art. 98 ust. 6 pkt 1 ustawy Prawo zamówień publicznych, który – w obecnym brzmieniu – daje zamawiającym nadmierną i nieproporcjonalną możliwość zatrzymywania wadium w sytuacjach, które nie mają związku z ochroną przed nieuczciwą konkurencją, lecz są czysto formalne, niezawinione przez przedsiębiorcę, a czasem wręcz absurdalne.

W praktyce oznacza to, że gminy i inne jednostki publiczne mogą, a w wielu przypadkach nadużywają tej możliwości, pozyskać dodatkowe środki kosztem uczciwych firm, wykorzystując każde – nawet drobne i niemające wpływu na ocenę oferty – uchybienie formalne.

Przykładem tego jest sprawa jednego z przedsiębiorców, który w postępowaniu przetargowym stracił 90 000 zł wadium tylko z powodu braku podpisu elektronicznego na załączniku, mimo że oferta była kompletna i rzetelna, a błąd miał charakter czysto techniczny. Nie doszło do żadnego wprowadzenia zamawiającego w błąd, nie było fałszywych informacji ani wycofania się z postępowania. Mimo to wadium przepadło na rzecz gminy, która w żaden sposób nie poniosła szkody – co prowadzi do rażącego naruszenia zasady proporcjonalności i uczciwości postępowań publicznych.

Zgodnie z uzasadnieniem ustawy, przepis miał chronić zamawiających przed stratami wynikającymi z nieuczciwych praktyk oferentów – np. składania ofert „na próbę” lub ich wycofywania. W praktyce jednak stał się narzędziem fiskalnym – niechroniącym interesu publicznego, ale prowadzącym do bezpodstawnego wzbogacenia się niektórych JST.

Uprzejmie proszę o pilne podjęcie rzeczowej debaty oraz działań legislacyjnych, które przywrócą zaufanie do systemu zamówień publicznych i zapobiegną kolejnym przypadkom bezpodstawnego wzbogacania się zamawiających kosztem firm działających zgodnie z prawem.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy rząd planuje nowelizację art. 98 ust. 6 pkt 1 ustawy Prawo zamówień publicznych, tak aby ograniczyć możliwość zatrzymywania wadium tylko do przypadków zawinionych, istotnych lub szkodliwych dla postępowania?
2. Czy rząd posiada dane dotyczące liczby zatrzymanych wadiów w latach 2022–2024, w tym szczególnie w postępowaniach unieważnianych z powodów formalnych lub błędów technicznych?
3. Czy Ministerstwo Rozwoju i Technologii lub UZP przeprowadzały analizy wpływu obecnych przepisów na kondycję mikro-, małych i średnich przedsiębiorców w sektorze zamówień publicznych?
4. Czy rozważane jest wprowadzenie procedury odwoławczej lub mediacyjnej, która umożliwiłaby uczciwym przedsiębiorcom odzyskanie wadium w przypadku oczywistych uchybień formalnych?
5. Czy rząd uznaje obecne rozwiązanie za zgodne z zasadami uczciwej konkurencji i zaufania obywateli do instytucji publicznych?