Interpelacja w sprawie braku dostępu pracowników regionalnych dyrekcji ochrony środowiska do pakietu programów Operat FB wykorzystywanego w raportach OOŚ dla ferm przemysłowych

Szanowna Pani Minister,

zgodnie z obowiązującym prawem inwestycje polegające na budowie wielkopowierzchniowych ferm drobiu oraz trzody chlewnej wymagają uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, której kluczowym elementem jest raport oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ). Raporty te przygotowywane są na zlecenie inwestorów przez komercyjne podmioty i nie podlegają bezpośredniej odpowiedzialności autorów za ich treść. Organy uzgadniające, w tym regionalne dyrekcje ochrony środowiska (RDOŚ), mają ograniczone możliwości weryfikacji ich treści.

Raporty OOŚ wykorzystują pakiet programów komputerowych Operat FB będący obecnie standardowym narzędziem służącym do modelowania rozprzestrzeniania zanieczyszczeń w powietrzu atmosferycznym ze źródeł punktowych, powierzchniowych i liniowych, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska w sprawie wartości odniesienia niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2010 r. Nr 16 poz. 87). Pakiet programów Operat FB umożliwia obliczenia m.in. stężeń maksymalnych i średniorocznych, zakresu przekroczeń wartości dopuszczalnych, opadu pyłu, a także udziału poszczególnych emitorów.

Z informacji przekazywanych do mojego biura poselskiego wynika, że RDOŚ nie posiadają dostępu do tego programu, a tym samym nie są w stanie samodzielnie zweryfikować modelowanych wyników przedstawianych przez inwestorów. Program Operat FB umożliwia łatwą modyfikację danych wejściowych – np. poprzez dodanie bocznych wentylatorów lub zmianę innych parametrów – co może znacząco wpłynąć na obniżenie prognozowanego oddziaływania inwestycji. Zdarza się, że takie manipulacje ujawniane są dopiero przez niezależne kontrraporty i ekspertyzy zamawiane przez społeczności lokalne (mieszkańców będących stroną w postępowaniach administracyjnych) lub gminy, przy czym koszty takich kontrraportów i ekspertyz sięgają kilkunastu tysięcy złotych.

Z uwagi na skalę zjawiska, jak również powszechność stosowania programu Operat FB przez autorów raportów OOŚ, istotne jest wyjaśnienie, dlaczego organy administracji publicznej nie mają dostępu do narzędzia, które pozwalałoby im ocenić rzetelność przedstawianych danych.

W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy pracownicy regionalnych dyrekcji ochrony środowiska mają obecnie dostęp do programu Operat FB, a jeśli nie – czy ministerstwo planuje zakup licencji oraz zapewnienie odpowiednich szkoleń dla tych instytucji?
2. Czy ministerstwo otrzymywało w przeszłości sygnały ze strony RDOŚ lub organizacji społecznych dotyczące problemów z weryfikacją raportów OOŚ ze względu na brak dostępu do narzędzi takich jak Operat FB?
3. Czy ministerstwo planuje podjęcie działań mających na celu wprowadzenie jednolitego standardu modelowania emisji zanieczyszczeń z zastosowaniem narzędzi dostępnych również dla organów opiniujących i kontrolujących?
4. Czy rozważany jest obowiązek stosowania określonego oprogramowania (np. Operat FB lub jego równoważnika) przy sporządzaniu raportów OOŚ, aby wyeliminować ryzyko manipulacji wynikami oraz umożliwić ich porównywalność?
5. Czy ministerstwo zamierza przeanalizować możliwość współpracy z twórcą programu Operat FB w celu przeszkolenia pracowników RDOŚ z zakresu identyfikacji technik manipulacyjnych stosowanych przez niektórych wykonawców raportów OOŚ?

Z poważaniem

Małgorzata Tracz
Posłanka na Sejm RP