Interpelacja w sprawie fundamentalnych wad prawnych i ekonomicznych w projekcie ustawy wdrażającej Krajowy System e-Faktur (druk nr 1407), zagrażających płynności finansowej i pewności prawnej polskich przedsiębiorców

Szanowny Panie Ministrze,

z dużym zaniepokojeniem zwracam się do Pana w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (sejmowy druk nr 1407) wprowadzającej obligatoryjny Krajowy System e-Faktur (KSeF). Choć cyfryzacja procesów podatkowych jest celem pożądanym, proponowane przez rząd rozwiązania, w obecnym kształcie, stanowią legislacyjną pułapkę, która wbrew intencjom nie uszczelni całkowicie sytemu podatkowego, lecz może zdestabilizować finanse polskich małych firm i naruszyć zasady prawa unijnego.

Moje obawy opieram na opiniach głośno artykułowanych przez organizacje przedsiębiorców, rzecznika MŚP, biura rachunkowe czy Związek Księgowych w Polsce podczas konsultacji i treści wypowiedzi w trakcie posiedzeń Parlamentarnego Zespołu na rzecz Wspierania Przedsiębiorczości i Patriotyzmu Ekonomicznego. Opinie te pokazują kluczowe wady rządowego projektu dotyczącego wprowadzenia KSeF. Projektowane przepisy, zamiast być ułatwieniem, mogą stać się źródłem chaosu, niepewności prawnej i realnych strat finansowych, w szczególności dla sektora małych i średnich przedsiębiorstw, który stanowi fundament polskiej gospodarki. Projekt ustawy w obecnym kształcie zawiera kilka zagrożeń, które czynią go niebezpiecznym dla obrotu gospodarczego:

1. Naruszenie zasady neutralności VAT i sprzeczność z prawem UE: Projekt zakłada, że prawo do odliczenia podatku VAT przez nabywcę powstanie dopiero w dniu nadania fakturze numeru w systemie KSeF, a nie w dniu jej faktycznego wystawienia. Jeśli przedsiębiorca otrzyma towar/usługę i fakturę np. z datą 30 kwietnia, a KSeF przetworzy ją i nada numer dopiero 2 maja, to nabywca traci prawo do odliczenia podatku VAT za kwiecień. Może to zrobić dopiero za maj. Oznacza to, że opóźnienia lub awarie państwowego systemu informatycznego będą bezpośrednio i bezwzględnie karać przedsiębiorcę, odsuwając w czasie jego prawo do odliczenia podatku. W przypadku faktur wystawionych na koniec miesiąca opóźnienie w KSeF o jeden lub dwa dni robocze pozbawi firmę prawa do odliczenia VAT w danym okresie rozliczeniowym, co wprost uderzy w jej płynność finansową. Jest to jawne pogwałcenie zasady neutralności VAT oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE (m.in. w sprawach C-152/02 Terra Baubedarf-Handel oraz C-895/19 dotyczącej polskich przepisów), które jednoznacznie stanowi, że prawo do odliczenia jest fundamentalnym prawem podatnika i nie może być ograniczane przez nadmierne wymogi formalne, zwłaszcza takie, na które nie ma on wpływu.

2. Asymetria obowiązków – zagrożeniem dla mikroprzedsiębiorców: Projekt ustawy przewiduje okresy przejściowe i pewne ulgi dla mikroprzedsiębiorców w zakresie wystawiania faktur poza KSeF. Jednocześnie nie przewiduje analogicznego mechanizmu dla otrzymywania faktur kosztowych. W efekcie mikroprzedsiębiorca, często wykluczony cyfrowo, będzie zwolniony z jednego obowiązku, ale zmuszony do korzystania z KSeF, aby pobrać faktury zakupowe i odliczyć podatek. To iluzoryczna pomoc, która zmusza najmniejsze firmy do ponoszenia dodatkowych kosztów (np. na obsługę biura rachunkowego) i niweczy w dużym zakresie sens wprowadzanych ułatwień.

3. Brak pewności prawnej w przypadku awarii systemu: Projekt ustawy posługuje się nieprecyzyjnym sformułowaniem „środków społecznego przekazu“ jako kanału informowania o awariach KSeF w przypadku braku możliwości zamieszczenia takiego komunikatu w BIP. Dla przedsiębiorcy oznacza to dużą niepewność – czy informacja w radiu, internecie lub telewizji będzie oficjalnym i wiążącym komunikatem? Brak precyzyjnego określenia, gdzie taka informacja zostanie opublikowana, powoduje ryzyko prawne i może prowadzić do nakładania niesłusznych kar na firmy działające w dobrej wierze.

Polscy przedsiębiorcy oczekują od państwa rozwiązań, które wspierają ich działanie. W obecnej formie, bez reakcji na przedstawione wady, KSeF może stać się biurokratycznym i fiskalnym narzędziem powodującym zwiększaniem się szarej strefy.

W związku z przedstawionymi zagrożeniami zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Na jakiej podstawie prawnej i w oparciu o jakie analizy Ministerstwo Finansów proponuje rozwiązanie uzależniające moment odliczenia VAT od daty przetworzenia faktury przez system KSeF, skoro jest to wprost sprzeczne z zasadą neutralności wyrażoną w dyrektywie 2006/112/WE oraz utrwalonym orzecznictwem TSUE? Czy ministerstwo oszacowało ryzyko procesów sądowych i kompromitacji Polski na forum unijnym?

2. Czy Ministerstwo Finansów przeprowadziło symulację, jakie będą skutki finansowe dla sektora MŚP wynikające z możliwego, przymusowego odsuwania w czasie prawa do odliczenia VAT, zwłaszcza w kontekście transakcji realizowanych na przełomie miesięcy? Proszę o przedstawienie tych analiz.

3. Dlaczego w projekcie ustawy stworzono asymetrię, która z jednej strony daje ulgę mikroprzedsiębiorcom w wystawianiu faktur, a z drugiej zmusza ich do korzystania z KSeF w celu ich odbierania? Czy ministerstwo planuje pilnie wprowadzić symetryczne rozwiązanie pozwalające najmniejszym firmom na otrzymywanie faktur w prosty sposób poza systemem, tak jak przewidziano to dla konsumentów i firm zagranicznych?

4. W jaki sposób ministerstwo zamierza zagwarantować przedsiębiorcom pewność prawną w przypadku awarii KSeF? Proszę o precyzyjne wskazanie, jakie konkretnie kanały informacyjne będą uznawane za oficjalne i wiążące, aby uniknąć chaosu komunikacyjnego.

5. Czy w świetle tak poważnych i merytorycznych uwag ze strony sektora MŚP i ekspertów Ministerstwo Finansów dopuszcza możliwość wprowadzenia zmian w trakcie prac legislacyjnych, które uczynią KSeF systemem przyjaznym dla przedsiębiorców i zgodnym z obowiązującym prawem?