Interpelacja w sprawie kryteriów podziału rezerwy celowej budżetu państwa dla gmin uzdrowiskowych

Szanowny Panie Ministrze,

zgodnie z art. 92 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1684, ze zm.), gminy uzdrowiskowe mogą otrzymywać dodatkowe środki finansowe w ramach rezerwy budżetowej z tytułu realizacji zadań wynikających z ograniczeń i obowiązków związanych ze statusem uzdrowiska. W art. 92 ust. 2 tej ustawy wyraźnie wskazano, że przy podziale rezerwy uwzględnia się obszar, któremu został nadany status uzdrowiska, oraz powierzchnię stref ochrony uzdrowiskowej wydzielonych na obszarze uzdrowiska.

Tymczasem według informacji przekazywanych przez przedstawicieli Ministerstwa Finansów, w planowanym podziale środków z tej rezerwy na 2025 rok, kluczowym (a zarazem jedynym) kryterium mającym wpływać na wysokość przyznawanych kwot ma być wyłącznie powierzchnia strefy A ochrony uzdrowiskowej, z całkowitym pominięciem stref B i C.

Należy przypomnieć, że zarówno strefa B, jak i strefa C, mimo że zawierają mniej restrykcyjne ograniczenia niż strefa A, również podlegają szczegółowej ochronie na mocy przepisów ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1301, ze zm.). Przykładowo, zgodnie z art. 38a tej ustawy, w strefach B i C obowiązują ograniczenia w zakresie lokalizacji stacji paliw, dużych obiektów handlowych, prowadzenia działalności rolniczej, robót melioracyjnych czy wycinki drzew – co realnie wpływa na możliwości rozwoju przestrzennego, inwestycyjnego oraz dochodowego gmin.

Pominięcie powierzchni stref B i C przy przyznawaniu środków z rezerwy jest szczególnie krzywdzące dla gmin uzdrowiskowych, których duża część powierzchni objęta jest właśnie tymi strefami, co wiąże się z szeregiem ograniczeń gospodarczych i urbanistycznych, a jednocześnie – ze zmniejszoną możliwością czerpania dochodów z działalności innej niż uzdrowiskowa.

W związku z powyższym, proszę uprzejmie o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jaki dokładnie klucz został przyjęty przez Ministerstwo Finansów do podziału środków z rezerwy celowej budżetu państwa dla gmin uzdrowiskowych na rok 2025?
   Czy kryteria te zostały formalnie opublikowane lub skonsultowane z przedstawicielami gmin uzdrowiskowych?
2. Z jakiego powodu ministerstwo zdecydowało się uwzględniać wyłącznie powierzchnię strefy A ochrony uzdrowiskowej, pomijając strefy B i C – mimo brzmienia art. 92 ust. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, który jednoznacznie mówi o uwzględnieniu powierzchni stref ochrony uzdrowiskowej, a nie wyłącznie jednej z nich?
3. Czy ministerstwo uważa, że ograniczenia obowiązujące w strefach B i C nie mają wpływu na koszty funkcjonowania i planowania przestrzennego gmin uzdrowiskowych, a tym samym nie powinny stanowić podstawy do przyznawania rekompensaty w formie środków z rezerwy budżetowej?
4. Czy przy interpretacji pojęcia „lecznictwo uzdrowiskowe”, o którym mowa w uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 1 października 2024 r. nowelizującej ustawę o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (w kontekście podziału rezerwy w roku 2025), ministerstwo utożsamia je wyłącznie z działalnością zakładów lecznictwa uzdrowiskowego prowadzoną w strefie A? Jeśli tak, to proszę wskazać podstawę prawną takiego ograniczającego rozumienia, skoro w aktualnym stanie prawnym lecznictwo uzdrowiskowe realizowane jest w całym obszarze uzdrowiska – nie tylko w jednej ze stref ochrony.
5. Czy rozważano wprowadzenie zróżnicowanego przelicznika wagowego dla stref A, B i C – który odzwierciedlałby ich realny udział w ograniczeniach przestrzennych i inwestycyjnych gmin uzdrowiskowych, a zarazem uwzględniałby proporcjonalność i sprawiedliwość terytorialną?
6. Czy planowane są zmiany w sposobie obliczania rezerwy celowej na przyszłe lata, w celu lepszego odzwierciedlenia faktycznego obciążenia gmin wynikającego z pełnienia funkcji uzdrowiskowej?