Interpelacja w sprawie umieszczania imigrantów w placówkach opiekuńczo-wychowawczych w Polsce

Szanowny Panie Ministrze,

w przestrzeni publicznej pojawiły się informacje o umieszczaniu imigrantów, którzy przekroczyli granicę Polski nielegalnie, w placówkach opiekuńczo-wychowawczych. Imigranci, również ci, którzy nie mają dokumentów tożsamości, przywożeni są do placówek przez funkcjonariuszy Straży Granicznej nawet w środku nocy.

Z potwierdzonych doniesień medialnych wiadomo, że takie relokacje miały miejsce w domach dziecka w Skierniewicach i w Biłgoraju. Zatem należy wyjaśnić obywatelom, czy system umieszczania nielegalnych imigrantów w domach dziecka, którzy nie są zweryfikowani pod względem wieku, został przez obecne władze zaplanowany i właśnie jest wdrażany w życie.

Zgodnie ze stanowiskiem (BMP.0791.4.2024) skierowanym przez p. Macieja Duszczyka podsekretarza stanu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, w odpowiedzi na wspólne wystąpienie rzecznika praw dziecka oraz rzecznika praw obywatelskich z 28 października 2024 r., „identyfikowana na przestrzeni ostatnich miesięcy na terytorium Polski wzmożona presja migracyjna, w szczególności na polsko-białoruskim odcinku granicy państwowej, implikuje znaczny wzrost liczby ujawnionych cudzoziemców, w tym osób małoletnich bez opieki, których pobyt na terytorium RP jest nieuregulowany (nielegalny). W kontekście powyższego identyfikowane są różnorodne trudności, w tym związane z umieszczaniem zatrzymanych przez SG osób (cudzoziemców) małoletnich bez opieki w placówkach opiekuńczo-wychowawczych typu interwencyjnego lub rodzinach zastępczych zawodowo pełniących funkcje pogotowia rodzinnego”.

Przytoczony powyżej fragment potwierdza, że proces umieszczania nielegalnych imigrantów w domach dziecka trwa od dłuższego czasu, a ujawnione sytuacje w Skierniewicach czy Biłgoraju to nie są ani nowe, ani jednorazowe sytuacje.

Bardzo ważną kwestią jest identyfikacja wieku imigrantów umieszczanych w domach dziecka. W przywołanym powyżej stanowisku podsekretarz stanu w ministerstwie wskazał, że „w przypadku wątpliwości dotyczących wieku cudzoziemca, który podaje się za osobę małoletnią i nie dysponuje dokumentami tożsamości, poddaje się go – za jego zgodą lub za zgodą jego przedstawiciela ustawowego – odpowiednim badaniom lekarskim, ukierunkowanym na ocenę biologicznego wieku. Wyniki badań lekarskich wskazują szacowany wiek biologiczny tej osoby, wraz ze wskazaniem granicy błędu. Należy zaznaczyć, że do chwili ustalenia rzeczywistego wieku cudzoziemca, osobę podającą swój wiek poniżej 18 lat traktuje się jako małoletnią – zgodnie z zasadą domniemania małoletności. W przypadku, gdy po przeprowadzeniu badania lekarskiego nadal istnieją wątpliwości odnośnie do rzeczywistego wieku cudzoziemca, również traktuje się go jako małoletniego”. Z wypowiedzi tej wynika, że nawet w przypadku braku ustalenia wieku nielegalnych imigrantów, traktowani są oni jako osoby małoletnie, co istotnie może zagrażać dobru polskich dzieci przebywających w domach dziecka.

O zagrożeniach wspomniał nawet sam podsekretarz stanu, wskazując, że „kierownictwo wskazanych placówek zwraca uwagę na obecność w nich dzieci polskich w różnym wieku, w tym w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, wymagających szczególnego traktowania z uwagi na zaniedbania fizyczne i bardzo duży deficyt emocjonalny i rozwojowy, sygnalizując jednocześnie obawy o ich bezpieczeństwo. Nie bez znaczenia pozostają również problemy wynikające z istniejącej bariery językowej, różnic kulturowych oraz związanych z samowolnym opuszczeniem placówek przez małoletnich cudzoziemców”.

Reasumując, w świetle zasady domniemania małoletności oraz świadomości zagrożeń dla polskich dzieci, jakie pojawiają się w momencie umieszczenia nielegalnych imigrantów w domach dziecka, proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:

1. Ilu imigrantów, którzy nielegalnie przekroczyli granice, uznanych za osoby małoletnie, zostało umieszczonych w placówkach opiekuńczo-wychowawczych w całej Polsce od stycznia 2024 roku aż do chwili obecnej?
2. W których konkretnie placówkach umieszczono tych imigrantów?
3. Czy w każdej z tych placówek jest wyspecjalizowana kadra przeznaczona do opieki nad cudzoziemcami?
4. Na jakiej podstawie i w jaki sposób Straż Graniczna określa miejsce umieszczenia imigrantów w placówkach opiekuńczo-wychowawczych?
5. Dlaczego imigranci nie są umieszczani w strzeżonych ośrodkach dla cudzoziemców?
6. Ile ucieczek imigrantów z domów dziecka odnotowano od stycznia 2024 roku? Czy miejsca pobytu imigrantów, którzy uciekli z domów dziecka, zostały ustalone? Jeśli tak, to po jakim czasie? Jeśli nie, to w ilu przypadkach?
7. Czy umieszczanie nielegalnych imigrantów, których wiek nie jest znany, a został określony na podstawie domniemania małoletności, jest stałą praktyką, która będzie stosowana w domach dziecka w Polsce w ramach relokacji imigrantów?

Z wyrazami szacunku

Witold Tumanowicz
Poseł na Sejm RP