Interpelacja w sprawie funkcjonowania systemu pieczy zastępczej w Polsce oraz zawężenia zakresu śledztwa dotyczącego śmierci małoletniego Oskara, a także braku ustaleń co do działań urzędników i instytucji publicznych biorących udział w jego odebraniu i umieszczeniu w pieczy zastępczej

Szanowny Panie Ministrze,

tragedia związana ze śmiercią kilkuletniego Oskara, który zmarł 19 maja 2025 r. w rodzinie zastępczej, poruszyła opinię publiczną i wywołała poważne pytania o sposób funkcjonowania systemu pieczy zastępczej w Polsce. Z informacji uzyskanych podczas zwołanej w tym celu komisji wynika, że dziecko zostało odebrane matce w trybie art. 58 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, a następnie umieszczone w rodzinie zastępczej – z której miało zostać odebrane przez ojca dwa dni przed śmiercią.

Wbrew oczywistej potrzebie kompleksowego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, Prokuratura Rejonowa Warszawa-Praga Południe odmawia odpowiedzi na pytania dziennikarzy, twierdząc, że śledztwo „dotyczy wyłącznie zgonu małoletniego”, a nie wcześniejszych działań instytucji publicznych. Tym samym żaden organ nie prowadzi obecnie postępowania, które obejmowałoby:

• legalność i podstawy prawne odebrania dziecka,
• prawidłowość umieszczenia go w konkretnej rodzinie zastępczej,
• okoliczności i legalność ustaleń z ojcem dziecka dotyczących jego odbioru,
• decyzje służb miejskich oraz ewentualne działania lub ich brak ze strony organu nadzoru – prezydenta m.st. Warszawy.

Tymczasem zgodnie z:

• art. 2 § 1 pkt 2 K.p.k. postępowanie karne ma na celu m.in. ujawnienie okoliczności sprzyjających popełnieniu przestępstwa, aby im zapobiegać,
• art. 297 § 1 pkt 4 K.p.k. celem postępowania przygotowawczego jest wyjaśnienie okoliczności sprawy,
• oraz zasadą prawdziwych ustaleń faktycznych (art. 2 § 2 K.p.k.),

prokuratura jest zobowiązana do wyjaśnienia całego ciągu zdarzeń, a nie tylko ich tragicznego finału. Ograniczenie śledztwa wyłącznie do momentu śmierci dziecka niweczy możliwość ustalenia odpowiedzialności instytucjonalnej i prewencji systemowej.

W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:

I. W zakresie działań organów ścigania

1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości monitoruje prowadzone postępowanie dotyczące śmierci małoletniego Oskara?
2. Czy ministerstwo posiada wiedzę, dlaczego śledztwo zostało zawężone wyłącznie do „zgonu dziecka” i nie obejmuje wcześniejszych działań urzędników i funkcjonariuszy?
3. Czy ministerstwo podejmie działania mające na celu rozszerzenie zakresu śledztwa zgodnie z art. 2 i 297 K.p.k.?
4. Czy prokuratura czyniła jakiekolwiek ustalenia w zakresie tego:
   • czy działania pracowników Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie miały podstawy prawne,
   • czy istniały pisemne decyzje o odebraniu dziecka i jego umieszczeniu w konkretnej rodzinie zastępczej,
   • kto osobiście z pracowników centrum podejmował decyzje i na czyje polecenie?

II. W zakresie nadzoru i współpracy z samorządem

1. Czy prokuratura ustalała, czy organ nadzorujący Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie, tj. prezydent m.st. Warszawy, podjął jakiekolwiek działania nadzorcze po śmierci dziecka?
2. Jeśli tak, jakie to były działania i kiedy zostały podjęte?
3. Czy ministerstwo uzyskało od miasta informacje dotyczące:
   • zasad przekazania dziecka do konkretnej rodziny zastępczej,
   • powodów, dla których 3-letnia siostra Oskarka – Lena – nie trafiła do tej samej rodziny,
   • decyzji o umieszczeniu Leny w rodzinnym domu dziecka,
   • ewentualnej odmowy ze strony rodziny zastępczej przyjęcia dziewczynki i dokumentacji potwierdzającej taką odmowę?

III. W zakresie dokumentacji i komunikacji

1. Czy prokuratura lub inne organy państwowe uzyskały potwierdzenie istnienia porozumienia między ojcem dziecka a pracownikami centrum dotyczącego odbioru Oskarka w dniu 17 maja?
   W jakiej formie to porozumienie zostało zawarte (pisemnej, telefonicznej, mailowej)?
   Czy rodzina zastępcza zawiadomiła sąd rodzinny o planowanym przekazaniu dziecka ojcu, a jeśli nie – dlaczego?
   Czy to centrum nakłaniało rodzinę zastępczą, by zaniechać zawiadomienia sądu?
2. Czy warszawski magistrat lub Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie udostępniły Policji listę rodzin zastępczych i rodzinnych domów dziecka pełniących funkcję pogotowia opiekuńczego?

IV. Wnioski systemowe

1. Czy ministerstwo zamierza wystąpić do Prokuratury Krajowej z wnioskiem o objęcie tego postępowania nadzorem, aby zapewnić jego kompleksowy charakter?
2. Czy ministerstwo planuje podjęcie działań systemowych – legislacyjnych lub nadzorczych – aby wzmocnić przejrzystość i odpowiedzialność działań organów samorządowych i pieczy zastępczej w przypadku interwencyjnych decyzji dotyczących dzieci?