Interpelacja w sprawie obniżenia przez ministra edukacji kwalifikacji potrzebnych do wykonywania zawodu nauczyciela przedszkolnego

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26.01.1982 r. – Karta Nauczyciela stanowisko nauczyciela w przedszkolach może zajmować osoba, która oprócz tego, że przestrzega podstawowych zasad moralnych oraz spełnia warunki zdrowotne niezbędne do wykonywania zawodu nauczyciela, posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje. Ustawodawca dopuścił jednak możliwość określenia przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania w drodze rozporządzenia szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wymaganego wykształcenia.

Kwestie te reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz. U. poz. 2102). Wskazanym rozporządzeniem zwiększono wymagania w zakresie kwalifikacji wymaganych od nauczycieli w przedszkolach. Obecnie ministerstwo prowadzi działania mające na celu wprowadzenie rozwiązań prawnych umożliwiających zatrudnianie w przedszkolach, jako nauczycieli osób nieposiadających stosownych kwalifikacji. Powyższe ma odbywać się po uzyskaniu zgody na zatrudnienie wydanej przez kuratorium oświaty.

Takie zmiany rzekomo mają na celu zwiększenie zatrudnienia w przedszkolach. Obecnie w przedszkolach publicznych i niepublicznych (według stanu na dzień 22 kwietnia 2025 r.) jest zatrudnionych 138 743 nauczycieli, z czego 92 136 osób to nauczyciele wychowania przedszkolnego (pozostali to nauczyciele specjaliści, pomoc psychologiczno-pedagogiczna, nauczyciele języka). Według stanu na dzień 21 kwietnia 2025 r. przedszkola wykazywały 977 wolnych stanowisk pracy dla nauczycieli wychowania przedszkolnego (413 ofert na rok szkolny 2024/2025 i 564 oferty na rok szkolny 2025/2026).

Wskazana liczba wakatów nie jest na tyle duża, aby tak radykalnie zmniejszyć wymagania stawiane względem osób zatrudnianych jako nauczyciele w przedszkolu. Eksperymentowanie w zakresie kwalifikacji faktycznie wymaganych od nauczycieli przedszkolnych nie jest dobrym rozwiązaniem. Niesie za sobą istotne ryzyko pogorszenia jakości nauczania przedszkolnego. Wpływa także na zmniejszenie prestiżu zawodu nauczyciela przedszkolnego. Nadmienić należy także, że wcześniejsze zwiększenie wymagań w zakresie kwalifikacji nauczycieli podyktowane było troską o podniesienie jakości kształcenia uczniów, zaś na etapie przedszkolnym troską o odpowiednie przygotowanie dzieci do podjęcia nauki szkolnej z dostosowaniem do indywidualnych potrzeb rozwojowych dzieci. Edukacja przedszkolna dzieci to etap wymagający właściwego przygotowania od nauczycieli. Obniżenie wymagań kwalifikacyjnych z całą pewnością takiego przygotowania nie zapewni.

Wobec powyższego proszę o udzielenie informacji:

1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej nie dostrzega ryzyka związanego z zatrudnianiem nauczycieli w przedszkolu nieposiadających wymaganych przepisami kwalifikacji? Czy nie dostrzega ryzyka obniżenia jakości edukacji przedszkolnej oraz prestiżu zawodu nauczyciela przedszkolnego?

2. Jakie inne działania Ministerstwo Edukacji Narodowej podjęło celem zwiększenia prestiżu zawodu nauczyciela przedszkolnego? Czy wprowadzono mechanizmy zachęcające potencjalnych kandydatów na nauczycieli przedszkolnych do zdobywania kwalifikacji i podjęcia zatrudnienia? Jeśli tak, to jakie? Jakie efekty one przyniosły? O ile zmalała liczba wakatów nauczycieli w przedszkolach na skutek tych działań?

3. Jedną z pożądanych cech prawa jest jego stabilność. Dlaczego Ministerstwo Edukacji Narodowej rozważa zmianę prawa stojącą w sprzeczności z kierunkiem zmian wprowadzonym rozporządzeniem Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r.? Jak ta niestabilność wpłynie na liczbę osób rozważających podjęcie kształcenia i podjęcia zatrudnienia, jako nauczyciel w przedszkolu?