Interpelacja w sprawie zaniechań obecnego rządu w zakresie ochrony interesów polskiego rolnictwa w kontekście porozumienia z Mercosur, umowy z Ukrainą oraz bezpieczeństwa żywnościowego Polski i UE

Szanowny Panie Premierze,

Polska obejmując w 2025 roku prezydencję w Radzie Unii Europejskiej otrzymała niepowtarzalną szansę, aby na forum wspólnotowym zdecydowanie chronić interesy strategiczne naszego państwa. W kontekście rosnących zagrożeń geopolitycznych i ekonomicznych jednym z takich interesów – obok bezpieczeństwa militarnego – jest bezpieczeństwo żywnościowe, które stanowi fundament każdego stabilnego i suwerennego państwa.

Współczesne konflikty, z wojną za naszą wschodnią granicą na czele, dobitnie przypominają, że żywność jest bronią XXI wieku. Żołnierz bez broni jest bezradny, ale żołnierz bez jedzenia nie przetrwa. Bezpieczeństwo żywnościowe to zdolności produkcyjne, magazynowe, logistyczne i eksportowe, nad którymi musi panować państwo, a nie zagraniczne koncerny czy dyrekcje generalne w Brukseli.

Tymczasem obecny rząd, mając w ręku instrumenty wpływu i inicjatywy w Radzie UE, nie zareagował na postępujące procesy destrukcji europejskiego rolnictwa, nie podjął walki o interesy polskich rolników i nie wykorzystał swojej pozycji do zablokowania działań Komisji Europejskiej, które godzą w naszą suwerenność gospodarczą.

ZANIECHANIE WOBEC UMOWY Z MERCOSUR

Porozumienie Mercosur otworzy rynek UE na miliony ton taniej, często słabej jakości żywności z Ameryki Południowej, w tym mięso wołowe i drobiowe, jaja, miód, cukier, zboża –produkowane przy użyciu technologii, pestycydów i warunków pracy, które są nielegalne w UE. Dla Polski oznacza to zapaść całych gałęzi produkcji rolnej, w szczególności hodowli bydła mięsnego i drobiu.

ZANIECHANIE WOBEC UMOWY Z UKRAINĄ

Równie niepokojące jest wycofanie się Polski z aktywnego uczestnictwa w kształtowaniu nowej umowy handlowej z Ukrainą. Obecna liberalizacja handlu z Ukrainą, wprowadzona jednostronnie przez KE, doprowadzi do zalania Polski i Europy ukraińskimi produktami rolnymi, wypierającymi lokalnych producentów.

Choć Polska jest państwem przyfrontowym i ponosi największe koszty społeczne, ekonomiczne i logistyczne tego kryzysu, rząd Donalda Tuska nie podjął stanowczych działań, aby ochronić interesy polskiego rolnictwa. Brakuje również działań na rzecz ustalenia mechanizmów kontroli jakości, norm sanitarnych, kontyngentów czy ceł wyrównawczych. W tym miejscu należy przypomnieć o obietnicy wyborczej PSL wprowadzenia ustawy kaucyjnej na żywność z Ukrainy – obietnica była, mija prawie 2 lata i … i ustawy brak.

LIKWIDACJA WPR I ZANIECHANIA SYSTEMOWE

Jednym z najbardziej niepokojących zaniechań polskiego rządu jest brak skutecznej reakcji na planowaną przez Komisję Europejską de facto likwidację Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) w jej dotychczasowej formie. Zamiast wspierać państwa członkowskie, KE chce przerzucić odpowiedzialność na poziom krajowy – bez dodatkowych środków.

Polski rząd nie powołał szerokiej koalicji państw sprzeciwiających się destrukcji WPR, nie przedstawił propozycji alternatywnego modelu wsparcia dla małych i średnich gospodarstw.

MOŻLIWOŚCI PAŃSTWA – USTAWY LEŻĄ W SEJMIE

Tymczasem wiele można zrobić na poziomie krajowym – czego obecny rząd również nie robi. W Sejmie od miesięcy czeka kilkanaście projektów ustaw w zakresie rolnictwa złożonych przez PIS oraz Wolnych Republikanów, między innymi:

- projekt ustawy o „lokalnej półce“ zobowiązujący sieci handlowe do oferowania 51% produktów spożywczych od lokalnych dostawców, z powiatu, powiatów sąsiedzkich, a jeżeli nie ma takiej produkcji w tych powiatach, to województwa lub województw sąsiednich – ograniczający napływ importowanej żywności;
- projekt ustawy zakazującej skupu płodów rolnych poniżej kosztów produkcji, chroniący rolników przed wyzyskiem i upadkiem ekonomicznym. Hiszpanie mogą takie rozwiązania zastosować, Włosi również, to dlaczego bierny jest obecny rząd?

Dlaczego rząd nie wspiera tych rozwiązań? Dlaczego nie przedstawia własnych propozycji?

PRZYKŁAD POPRZEDNIEGO RZĄDU

Poprzedni rząd, mimo straszenia nałożeniem kar przez TSUE, miał odwagę wprowadzić jednostronną blokadę importu produktów rolnych z Ukrainy, ratując w ten sposób polski rynek. Co więcej – zbudował koalicję kilku państw regionu, która skutecznie naciskała na Komisję. Było to działanie spóźnione – ale skuteczne. Czy obecny rząd również odważy się złamać unijne prawo w imię ochrony własnych obywateli?

W nawiązaniu do powyższego opisu uprzejmie proszę o odpowiedzi na pytania:

1. Dlaczego Polska podczas prezydencji w Radzie UE nie zbudowała mniejszości blokującej porozumienia z państwami Mercosur, w których stolicach europejskich był Pan Premier, aby przekonać te rządy do zablokowania umowy z Mercosur?

2. Czy rząd uczestniczył w pracach nad nową umową handlową z Ukrainą; zwrócę uwagę, że był to okres naszej prezydencji? Jeśli nie – dlaczego?

3. Czy rząd planuje wprowadzenie jednostronnej blokady importu ukraińskiej żywności, tak jak to uczynił rząd PiS?

4. Dlaczego rząd nie wspiera projektu ustawy „lokalna półka“ oraz ustawy zakazującej skupu płodów rolnych poniżej kosztów produkcji?

5. Jakie inne działania krajowe zamierza podjąć rząd w celu zabezpieczenia polskiego rynku przed zalewem taniej żywności spoza UE?

6. Czy rząd wystąpił z formalnym protestem wobec planów likwidacji WPR? Jeżeli tak, to proszę o podanie szczegółów i wyniku.

7. Jaki jest udział kapitału obcego w rynku detalicznym handlu produktów spożywczych w Polsce, Niemczech, Francji, Włoszech i Belgii?

PROSZĘ RÓWNIEŻ O UDOSTĘPNIENIE NASTĘPUJĄCYCH DANYCH:

I. CENY PSZENICY (zł/t):

- na giełdzie MATIF,
- w polskich portach i w pozostałych, głównych regionach Polski,
w postaci tabelarycznej uzupełniając o procentową różnicę pomiędzy Matif, a w polskich portach i w pozostałych, głównych regionach w latach: 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024 oraz I poł. 2025 r.

II. BILANS HANDLOWY POLSKI Z UKRAINĄ (wartości w mld zł lub euro):

- eksport do Ukrainy,
- import z Ukrainy,
saldo w latach: 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024 oraz I poł. 2025 r.

III. STRUKTURA IMPORTU I EKSPORTU z UKRAINĄ:

- główne kategorie produktów,
- udział procentowy w całości wymiany z Ukrainą.

IV. PRZEŁADUNKI PRODUKTÓW ROLNYCH w PORTACH:

- Gdańsk, Gdynia, Szczecin-Świnoujście, Elbląg w tonach/rok w roku: 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024 oraz I poł. 2025 r.,
- które z tych portów są dzierżawione przez polskie podmioty?

V. PRODUKCJA ZWIERZĘCA (w mln sztuk/tys. ton):

- trzoda chlewna, bydło, drób w latach: 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024 oraz I poł. 2025 r.

VI. IMPORT Z PAŃSTW MERCOSUR:

- wołowina, drób, soja, cukier, jaja, zboża w tonach, zł oraz procent udziału tego importu w polskiej produkcji.