Interpelacja w sprawie potrzeby nowelizacji przepisów dotyczących bezpieczeństwa pracy z cytostatykami

Szanowna Pani Ministro,

pomimo postępu medycyny i wdrażania nowoczesnych metod leczenia onkologicznego, zasady bezpieczeństwa i higieny pracy przy przygotowywaniu, podawaniu i przechowywaniu leków cytostatycznych w Polsce reguluje nadal rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 19 czerwca 1996 roku (Dz. U. Nr 80, poz. 376). Zasady te, opracowane blisko 30 lat temu, nie uwzględniają obecnych technologii, metod leczenia i środków ochrony stosowanych we współczesnej chirurgii onkologicznej. Dotyczy to w szczególności procedury HIPEC (ang. Hyperthermic Intraperitoneal Chemotherapy), czyli nowoczesnej metody leczenia rozsianych nowotworów jamy otrzewnej. To bezpieczna, sprawdzona procedura, która odbywa się w obiegu zamkniętym, gdzie leki aplikowane są poprzez system drenów, bez kontaktu operatora z cytostatykiem.

W świetle obecnych wytycznych europejskich (m.in. QuapoS-6 – standardy opracowane przez ESOP), metoda ta jest uznawaną formą terapii. Tymczasem, zgodnie z §10 ww. rozporządzenia, osoby pracujące w kontakcie z lekami cytostatycznymi nie mogą wykonywać czynności, podczas których będą narażone na promieniowanie jonizujące. Państwowa Inspekcja Pracy interpretuje ten zapis w sposób literalny, co może prowadzić do absurdalnych sytuacji, np. jednorazowy udział lekarza lub pielęgniarki w procedurze HIPEC może trwale wykluczyć ich z pracy z aparaturą RTG, np. z tzw. ramieniem C, które dziś standardowo wykorzystywane jest podczas operacji.

Z uwagi na powyższe, obecnie w Polsce procedury HIPEC wykonuje się zaledwie w kilku ośrodkach, a mniej niż 10% pacjentów kwalifikujących się do tej metody ma do niej realny dostęp. Utrzymywanie przestarzałych regulacji łamie prawa pacjenta i ogranicza dostępność do leczenia, równocześnie paraliżując organizację pracy szpitali - na blokach operacyjnych i zmusza lekarzy do wyboru między przestrzeganiem nieadekwatnych, nieaktualnych regulacji a realną pomocą pacjentowi zgodną z aktualną wiedzą medyczną europejskimi standardami. Równocześnie, brak w polskim systemie prawnym rozwiązań regulujących wykonywanie procedury HIPEC, pomimo licznych opracowań i zaleceń środowisk naukowych, m.in. Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej oraz Towarzystwa Chirurgów Polskich.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z pytaniami i prośbą o przedstawienie informacji:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje nowelizację rozporządzenia z dnia 19 czerwca 1996 r., tak aby uwzględnić aktualny stan wiedzy medycznej i technologii związanej z podawaniem leków cytostatycznych, w tym procedury HIPEC?

2. Czy planowane jest opracowanie oraz wdrożenie regulacji, które szczegółowo doprecyzują zasady bezpiecznego i zgodnego z wiedzą medyczną wykonywania zabiegów HIPEC w polskich szpitalach?

3. Czy ministerstwo przewiduje działania mające na celu zwiększenie dostępności zabiegów HIPEC, np. przez umożliwienie szpitalom wojewódzkim rozszerzenie działalności o chirurgię onkologiczną oraz zawieranie kontraktów na onkologię kliniczną lub podwykonawstwo w tym zakresie?

4. Czy resort zdrowia zamierza skonsultować się z ekspertami i praktykami z dziedziny medycyny aktywnie wykonującymi procedurę HIPEC, jak i przedstawicielami środowiska farmacji onkologicznej, w celu dostosowania przepisów do obowiązujących obecnie, aktualnych, europejskich standardów oraz praktyk klinicznych?

Z wyrazami szacunku

Katarzyna Ueberhan
Posłanka na Sejm RP