Interpelacja w sprawie zaniechania odbudowy tradycyjnych systemów retencji wodnej i kryzysu ekologicznego na Odrze

Szanowni Państwo Ministrowie,

w ostatnim czasie odnotowano na zachodniopomorskim odcinku Odry przypadki śnięcia ryb z powodu gwałtownego spadku stężenia tlenu, tzw. przyduchy (https://wiadomosci.wp.pl/sniete-ryby-w-odrze-zwolano-posiedzenie-kryzysowe-7172978671897472a). Wojewoda zachodniopomorski zwołał posiedzenie zespołu zarządzania kryzysowego. Przyczyną była niechemiczna przyducha spowodowana upałami, burzami i niskim poziomem wody – jej skutki zostały pogłębione przez wyczerpanie naturalnych systemów retencji na łąkach, które kiedyś skutecznie oczyszczały rzekę i były naturalnym rezerwuarem wody do zasilania rzek.

Podnoszony w przestrzeni publicznej postulat „mniej wołowiny” oznacza redukcję pogłowia bydła i likwidację łąk – elementarne zagrożenie dla naturalnej retencji. Zamiast wspierać tradycyjne systemy rolnicze na TUZ rolnikom proponuje się uprawy kukurydzy na bioetanol, paludikulturę, biopaliwa, które nie przynoszą realnych korzyści wodnych i ekologicznych.

Przyducha na Odrze może się pogorszyć wraz z nadchodzącymi upałami. To dramatyczne wydarzenie pokazuje brak rezyliencji w systemach wodnych – wcześniej efektywnie zabezpieczanych przez rolnicze łąki i nawodnienia.

Śnięte ryby na Odrze to kolejny sygnał alarmujący – Polska musi powrócić do tradycyjnych systemów retencji rolniczej, które przez stulecia chroniły rzeki, gleby i bioróżnorodność. Polityka ograniczenia hodowli bydła, promowana ideologicznie, nie przynosi żadnych korzyści wodnych – a wręcz je pogłębia. Rząd stoi przed wyborem: kontynuować bezsensowne eksperymenty czy odzyskać zdrowy rozsądek i wesprzeć to, co działało zawsze – łąki, melioracje i odpowiedzialne gospodarowanie wodą.

W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na pytania:

1. Czy ministerstwo potwierdza, że obecna przyducha na Odrze została zintensyfikowana przez zanik naturalnej retencji łąkowej?
2. Ile hektarów TUZ przekształcono w uprawy przemysłowe od 2004 roku, a ile aktywnie odbudowano w ramach WPR i KPO?
3. Dlaczego przy potencjale zatrzymywania 370 mln m3 wody rocznie na TUZ nie wdrożono powszechnych dopłat 4000 zł/ha wspierających retencję?
4. Kiedy powstanie system płatności ekosystemowych dla rolników utrzymujących łąki jako lokalne oczyszczalnie i zbiorniki wodne?
5. Jakie działania podejmuje resort w celu odbudowy urządzeń melioracyjnych – grobli, zastawek, rowów, kół wodnych – jako mechanizmów przeciwdziałających przyduchom?
6. W jaki sposób ministerstwo zamierza łączyć postulaty „zielonej transformacji” z troską o rzeczywistą retencję, a nie promować jedynie eksperymenty jak paludikultura?