Interpelacja w sprawie zwiększenia świadomości społecznej i promocji bezpiecznego korzystania z programu "Czyste Powietrze"

Szanowna Pani Minister!

Program „Czyste Powietrze” to jeden z kluczowych instrumentów wspierających transformację energetyczną gospodarstw domowych. Jego skuteczność zależy nie tylko od wysokości dostępnych środków, ale również od poziomu wiedzy i świadomości społecznej dotyczącej bezpiecznego i prawidłowego korzystania z mechanizmów wsparcia.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zapewnia dostęp do zweryfikowanych narzędzi, które mają chronić beneficjentów – w szczególności:

• listy firm wykonawczych, spełniających określone kryteria formalne i jakościowe,
• listy Zielonych Urządzeń i Materiałów (ZUM), zawierającej sprzęt dopuszczony do objęcia dofinansowaniem.

Dodatkowo, punkty konsultacyjno-informacyjne (PKI) prowadzone przez gminy we współpracy z WFOŚiGW, oferują mieszkańcom bezpośrednie wsparcie: pomagają przy składaniu wniosków, wskazują rzetelnych wykonawców i wyjaśniają praktyczne aspekty realizacji inwestycji.

Mimo dostępności tych narzędzi, obserwowane są przypadki, w których beneficjenci stają się ofiarami działań firm komercyjnych oferujących tzw. kompleksową obsługę programu. W wielu sytuacjach oferty te przedstawiane są w sposób nieczytelny lub pozornie korzystny, z pominięciem istotnych informacji o realnych kosztach i konsekwencjach.

Szczególnie narażoną grupą pozostają osoby starsze, często zamieszkujące obszary wiejskie, które nie zawsze mają pełen dostęp do informacji lub możliwości ich weryfikacji. To właśnie do tych osób kierowane są oferty firm komercyjnych, które pod hasłem „kompleksowej obsługi” przedstawiają propozycje udziału w programie „Czyste Powietrze” w sposób nie do końca przejrzysty. Obserwuje się przypadki, w których osoby nieświadomie podpisują niekorzystne umowy, nie zdając sobie sprawy z ich faktycznych skutków prawnych i finansowych. Nierzadko skutkuje to obciążeniem ich zobowiązaniami kredytowymi, które nie były wcześniej planowane ani w pełni zrozumiane. Dochodzi w ten sposób do sytuacji, w której obywatel – mimo istnienia publicznych narzędzi wsparcia – staje się ofiarą działań firm nastawionych wyłącznie na zysk, działających poza oficjalnym systemem kontroli jakości.

Dlatego wzmocnienie działań informacyjno-edukacyjnych oraz promocja oficjalnych zasobów programu stają się szczególnie istotne – nie tylko dla ochrony beneficjentów, ale także dla zwiększenia efektywności programu jako całości.

W związku z powyższym proszę uprzejmie o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy resort klimatu i środowiska oraz NFOŚiGW planują zintensyfikowanie działań informacyjnych i edukacyjnych dotyczących oficjalnych baz wykonawców, urządzeń oraz punktów konsultacyjnych – ze szczególnym uwzględnieniem obszarów wiejskich i osób starszych?
2. Czy możliwe jest wprowadzenie szerszych działań promocyjnych (np. w lokalnych mediach, radiu, urzędach gmin, mediach społecznościowych), które w zrozumiały i dostępny sposób będą informowały o bezpiecznych możliwościach skorzystania z programu „Czyste Powietrze”?
3. Czy planowane jest rozszerzenie kompetencji punktów konsultacyjnych oraz doradców energetycznych o działania prewencyjne, mające na celu informowanie mieszkańców o ryzyku związanym z korzystaniem z usług podmiotów oferujących komercyjne „kompleksowe” rozwiązania?

Z wyrazami szacunku

Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP