Interpelacja w sprawie dostępu do antykoncepcji awaryjnej dla osób posiadających numer PESEL z przypisanym oznaczeniem płci męskiej

Szanowna Pani Ministro,

w trakcie pełnienia przez Panią funkcji ministry zdrowia, dnia 1 maja 2024 roku wydała Pani rozporządzenie w sprawie programu pilotażowego usług farmaceutycznych dotyczących zdrowia reprodukcyjnego. Na jego podstawie apteki zyskały możliwość podpisania umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia, dzięki czemu antykoncepcja awaryjna stała się dostępna dla osoby od 15. roku życia na podstawie recepty farmaceutycznej.

Zwiększenie dostępu do antykoncepcji awaryjnej to dobry krok w stronę standardów obowiązujących w innych krajach Unii Europejskiej. Obecna sytuacja, mimo zaobserwowanych pozytywnych zmian, nie pozwala jednak - zarówno za pomocą recepty farmaceutycznej, jak i tej uzyskanej na wizycie u lekarza ginekologa - na uzyskanie dostępu do antykoncepcji awaryjnej osobom posiadającym numer PESEL z przypisanym oznaczeniem płci męskiej.

Wyklucza to zarówno partnerów chcących odciążyć osobę im bliską znajdującą się w potrzebie pozyskania antykoncepcji awaryjnej, jak i w szczególności transpłciowych mężczyzn, którzy po procedurze uzgodnienia płci, a w konsekwencji uzyskaniu nowego numeru PESEL, tracą dostęp do antykoncepcji awaryjnej. Obecna sytuacja ogranicza dostęp transpłciowych mężczyzn, którzy przeszli procedurę uzgodnienia płci, do awaryjnych środków antykoncepcyjnych, ignorując istnienie osób na różnych etapach tranzycji oraz zmniejszając ich komfort życia i poczucie bezpieczeństwa.

Brak zmian w dostępie do tzw. tabletek dzień po może skutkować zwiększeniem ryzyka sięgania przez osoby znajdujące się w potrzebie antykoncepcji awaryjnej, w tym przypadku transpłciowych mężczyzn, po metody niesprawdzone, nieskuteczne lub szkodliwe dla zdrowia. Z myślą o tych właśnie zagrożeniach powstał obecny program pilotażowy. Dobrą praktyką byłoby objęcie nim każdej osoby, która może potrzebować antykoncepcji awaryjnej, niezależnie od oznaczenia płci w numerze PESEL, szczególnie że ten numer nie zawiera w sobie informacji o posiadanych narządach rozrodczych, a jedynie o płci metrykalnej, pod którą dana osoba funkcjonuje społecznie.

Zbliżając się do standardów Unii Europejskiej, gdzie w większości krajów członkowskich antykoncepcja awaryjna jest środkiem ogólnodostępnym, warto wziąć pod uwagę, że jest ona dostępna niezależnie od płci osoby dokonującej jej zakupu.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z następującym pytaniem:

Czy możliwe jest rozszerzenie dostępu do antykoncepcji awaryjnej na osoby posiadające numer PESEL z przypisanym oznaczeniem płci męskiej?

Czy Ministerstwo Zdrowia widzi możliwość zdjęcia obecnie obowiązujących ograniczeń dotyczących możliwości uzyskania recepty i zakupu antykoncepcji awaryjnej, związanych z wymogiem posiadania numeru PESEL wskazującego na płeć żeńską?

Mam nadzieję, że powyższa kwestia zostanie dokładnie przeanalizowana, a odpowiedź ministerstwa będzie zgodna z interesem społecznym.

Z poważaniem

Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP