Interpelacja w sprawie wytycznych oraz środków finansowych niezbędnych do modernizacji miejsc doraźnego schronienia oraz budowy nowych obiektów schronienia

Szanowny Panie Ministrze,

obowiązująca od 1 stycznia br. ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej umożliwia powstanie systemu ochrony ludności, który w razie wojny może się przekształcić w obronę cywilną. Według założeń na realizację nowych rozwiązań Skarb Państwa będzie przeznaczać rocznie nie mniej niż 0,3% PKB, czyli około 10 mld zł. Pieniądze mają być przeznaczone m.in. na remonty i budowę schronów. Pierwszy krok to inwentaryzacja już istniejących obiektów zbiorowej ochrony oraz ocena ich stanu technicznego.

Remonty i modernizacja schronów to nie tylko kwestia przepisów wykonawczych, ale również nakładów finansowych. Celem Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności w ramach KPO jest wzmocnienie zdolności obronnych i bezpieczeństwa Polski. Część z ok. 26 mld zł może zostać skierowana przede wszystkim na wsparcie samorządów w budowie schronów oraz remont i modernizację miejsc doraźnego schronienia. Uruchomienie funduszu planowane jest na III kwartał 2025 r.

Na przykładzie miasta Kraśnik w województwie lubelskim, w obrębie geodezyjnym Północ, zidentyfikowano 37 budowli ochronnych, w tym jeden schron na ok. 7,5 tys. osób oraz miejsca ukrycia i schronienia ludności nazywane potocznie schronami. Obiekty te w większości zlokalizowane są w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych należących do wspólnot mieszkaniowych i obliczone łącznie na 2334 osoby. Ponadto za miejsca schronienia ludności cywilnej mogłyby posłużyć kondygnacje podziemne dwóch kamienic przy ul. Kościuszki 26 i 36, które mają głębokie piwnice, a grubość murów wynosi około 1,5 m (te prawdopodobnie nie podlegały inwentaryzacji). Zdecydowana większość tych obiektów była do tej pory, przez kilkadziesiąt lat, nieeksploatowana i nieserwisowana, a ich przydatność jest niezbadana lub bliska zeru. Samorządy czekają na odpowiednie rozporządzenia, które pomogą rozbudować infrastrukturę oraz poddać remontom obiekty już istniejące. Ponadto muszą być jasno zdefiniowane parametry określające, które z istniejących schronów i miejsc doraźnego schronienia spełniają wymagania techniczne.

W oczekiwaniu na rozporządzenia dotyczące m.in. możliwości aplikowania o dofinansowanie ze środków zewnętrznych niektóre samorządy przygotowały listę niezbędnych inwestycji, jak również dostosowały działania, możliwości, harmonogramy i plany finansowe do nowych wymogów ustawowych dotyczących obronności, decyzji i przepisów wykonawczych. Pierwsza inwentaryzacja przeprowadzana była w Polsce przez Państwową Straż Pożarną od października 2022 do lutego 2023 r. W kilka miesięcy udało się zinwentaryzować prawie 235 tys. obiektów. W całym kraju jest ponad 224 tys. miejsc doraźnego schronienia. Łączna pojemność wszystkich budowli ochronnych wynosi ok. 1,43 mln osób. Na podstawie inwentaryzacji na stronach PSP opublikowana została aplikacja, która nierzadko wskazuje obiekty zamknięte.

Biorąc pod uwagę powyższe, proszę o udzielenie informacji na poniższe zagadnienia:

1. Na jakich zasadach samorządy będą wspierane finansowo w zakresie remontów, modernizacji miejsc doraźnego schronienia oraz budowy schronów?
2. Czy wkład własny będzie po stronie jednostek samorządu terytorialnego, czy będzie pokrywany przez Skarb Państwa?
3. Czy pomoc będzie miała charakter dotacji czy bezzwrotnych pożyczek?

Z poważaniem