Interpelacja w sprawie projektu rozporządzenia dotyczącego grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży i stosowania w ramach żywienia zbiorowego w jednostkach systemu oświaty

Zgodnie z art. 115 ust. 1 Konstytucji RP, art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 192 Regulaminu Sejmu RP, składam na ręce Pana Marszałka Szymona Hołowni interpelację poselską, skierowaną do Pani Izabeli Leszczyny, Minister Zdrowia, w sprawie projektu rozporządzenia dotyczącego grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży i stosowania w ramach żywienia zbiorowego w jednostkach systemu oświaty.

Szanowna Pani Ministro,

w związku z przedstawionym projektem rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 czerwca 2025 r., regulującego wymagania w zakresie żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w jednostkach systemu oświaty, pragnę wyrazić swoje zaniepokojenie szeregiem zapisów, które nie uwzględniają aktualnych potrzeb zdrowotnych, światopoglądowych i społecznych znacznej części uczniów. Projekt rozporządzenia nakłada obowiązek serwowania mięsa co najmniej dwa razy w tygodniu oraz ryby co najmniej raz w tygodniu. Nie przewiduje przy tym żadnych równoważnych opcji roślinnych dla dzieci, które z powodów zdrowotnych, etycznych, religijnych lub światopoglądowych, nie spożywają produktów odzwierzęcych. Ogranicza również możliwość stosowania roślinnych zamienników nabiału, wskazując jedynie na możliwość zastąpienia jedną porcją produktu mlecznego jego odpowiednikiem roślinnym. Takie rozwiązania w praktyce prowadzą do wykluczenia dzieci stosujących diety eliminacyjne oraz roślinne i stwarzają bariery w dostępie do pełnowartościowego żywienia zbiorowego. Dodatkowo, użyte w projekcie sformułowania, takie jak „produkty roślinne naśladujące produkty mleczne“, są nieprecyzyjne i nieposiadające umocowania w krajowym ani unijnym porządku prawnym, co może prowadzić do niejasności interpretacyjnych i ograniczeń w ich stosowaniu w praktyce szkolnej.

Z dostępnych danych wynika, że 6-8% dzieci w wieku szkolnym cierpi na alergie pokarmowe, a liczba dzieci stosujących diety wegetariańskie i wegańskie dynamicznie rośnie. Nie są to potrzeby marginalne, to realna część populacji uczniów, która nie znajduje odzwierciedlenia w obecnie proponowanych przepisach. W świetle powyższego należy również przypomnieć, że wcześniejsze postulaty dotyczące zapewnienia równoprawnego dostępu do żywienia zostały poparte m.in. przez środowiska naukowe, medyczne oraz przez Rzecznika Praw Obywatelskich. W swoim wystąpieniu generalnym z 2024 r. rzecznik podkreślił konieczność dostosowania regulacji do potrzeb dzieci stosujących diety eliminacyjne oraz potrzeb ochrony konstytucyjnych praw rodziców do wychowywania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami. Projektowane rozwiązania naruszają zasadę równości oraz proporcjonalności, a także mogą prowadzić do naruszenia prawa do edukacji i uczestnictwa w życiu szkolnym na równych zasadach dla dzieci z grup mniejszościowych dietetycznie.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami i proszę o odpowiedź:

1. Czy przeprowadzono konsultacje międzyresortowe co do zawartości merytorycznej przedmiotowego rozporządzenia – w szczególności z MEN?

2. Z uwagi na społeczną wagę regulacji – czy przeprowadzono możliwie szerokie konsultacje ze stroną społeczną, w tym z udziałem środowisk naukowych, przedstawicieli rodziców, ekspertów ds. zdrowia publicznego, instytucji zajmujących się ochroną praw dziecka? A jeśli nie czy takie konsultacje są planowane?

3. Czy po uwzględnieniu uwag strony społecznej – w przypadku potrzeb istotnych zmian, czy doprecyzowania zapisów rozporządzenia – czy ministerstwo rozważy możliwość takich zmian w projekcie czy rewizji rozporządzenia?

Na koniec w ramach podsumowania, chciałabym podkreślić społeczną potrzebę i równocześnie zaapelować o stworzenie regulacji odpowiadających rzeczywistym potrzebom polskich dzieci, a jednocześnie zgodnych z wartościami konstytucyjnymi, zasadami równości i współczesną wiedzą naukową dotyczącą zdrowego żywienia.

Z wyrazami szacunku

Katarzyna Ueberhan
Posłanka na Sejm RP