Interpelacja w sprawie podejmowanych przez Centralne Biuro Antykorupcyjne działań mających zapobiegać stosowaniu wobec funkcjonariuszy mobbingu lub dyskryminacji

Szanowny Panie Ministrze,

Centralne Biuro Antykorupcyjne, jak stanowi art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 184 ze zm.) jest służbą specjalną do spraw zwalczania korupcji w życiu publicznym i gospodarczym, w szczególności w instytucjach państwowych i samorządowych, a także do zwalczania działalności gospodarczej godzącej w interesy ekonomiczne państwa. Funkcjonariusze Centralnego Biura Antykorupcyjnego swoją służbą przyczyniają się do zmniejszenia zjawiska korupcji, wzrostu bezpieczeństwa państwa oraz wzrostu zaufania obywateli do władzy publicznej.

Funkcjonariusze Centralnego Biura Antykorupcyjnego każdego dnia realizują zadania mające kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego oraz zaufania obywateli do organów władzy publicznej. Pełnienie służby w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym wiąże się z dużą odpowiedzialnością oraz z ryzykiem zawodowym – jest to służba pełniona nierzadko z narażeniem życia lub zdrowia. Kwestią wymagającą szczególnej uwagi są warunki organizacyjne, w których funkcjonariusze realizują swoje obowiązki. Ochrona godności funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego, zapobieganie nadużywaniu pozycji służbowej przez ich przełożonych, a także zapewnienie sprawnych i skutecznych procedur wewnętrznych mających na celu eliminowanie zjawisk niepożądanych – takich jak mobbing, dyskryminacja czy działania odwetowe wobec sygnalistów powinna stanowić jeden z priorytetów dla osób zarządzających Centralnym Biurem Antykorupcyjnym.

Celem niniejszej interpelacji jest uzyskanie informacji, o podejmowanych przez Centralne Biuro Antykorupcyjne działaniach mających zapobiegać stosowaniu wobec funkcjonariuszy mobbingu lub dyskryminacji oraz o stosowanych w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym standardach związanych z ochroną osób, które zgłaszają lub zgłaszałyby przejawy mobbingu, dyskryminacji lub innych naruszeń prawa. Interpelacja ma również na celu uzyskanie informacji dotyczących wdrożenia przez Centralne Biuro Antykorupcyjne procedur mających na celu ochronę sygnalistów.

Działalność Centralnego Biura Antykorupcyjnego, z uwagi na znaczenie dla interesów państwa oraz szczególny charakter służby, powinna być prowadzona w atmosferze wzajemnego zaufania, poszanowania godności osobistej oraz zapewnienia funkcjonariuszom odpowiednich warunków służby. Mając to na uwadze wskazuję, iż w celu ustalenia, czy koniecznym jest podjęcie dodatkowych działań legislacyjnych, zwiększających ochronę funkcjonariuszy CBA przed mobbingiem, dyskryminacją lub innymi nieetycznymi praktykami zarządczymi szczególnie istotne jest ustalenie, czy w jednostkach organizacyjnych Centralnego Biura Antykorupcyjnego występują sytuacje mogące nosić znamiona mobbingu, dyskryminacji lub innych nieetycznych praktyk zarządczych oraz czy wdrożono w nich skuteczne mechanizmy ochrony sygnalistów — osób zgłaszających nieprawidłowości.

W tym kontekście przypominam, że zgodnie z § 1 ust. 1 załącznika nr 1 do zarządzenia Nr 32/16 Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego z dnia 17 listopada 2016 r. w sprawie wprowadzenia w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym procedury zapobiegania zjawiskom noszącym znamiona mobbingu, dyskryminacji lub molestowania: „W Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, zwanym dalej "CBA", zakazane są wszelkie zachowania noszące znamiona mobbingu, dyskryminacji lub molestowania.” Zgodnie zaś z wyrażoną w art. 943 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 277 ze zm.) definicją legalną mobbingu, która może być traktowana jako tzw. definicja źródłowa: „Mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników”. Przy czym w służbach specjalnych mobbing oznacza podejmowanie określonych w przedmiotowej definicji działań także względem funkcjonariuszy pełniących służbę na podstawie innej niż umowa o pracę.

Współczesne standardy ochrony praw człowieka i wolności obywatelskich, a także normy wyznaczane przez instytucje międzynarodowe, kładą szczególny nacisk na tworzenie mechanizmów służących ochronie osób zgłaszających nieprawidłowości, nadużycia i przestępstwa. W Polsce problematyka ta została uregulowana m.in. w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 928). Mając na względzie powyższe aspekty, zasadne wydaje się zasięgnięcie informacji dotyczących działań podejmowanych przez Centralne Biuro Antykorupcyjne w celu przeciwdziałania mobbingowi, dyskryminacji oraz działaniom odwetowym wobec funkcjonariuszy zgłaszających nieprawidłowości. Ponadto istotne jest poznanie realnej skali problemu, co pozwoliłoby na ewentualne podjęcie inicjatywy legislacyjnej zmierzającej do dalszego uregulowania i wzmocnienia ochrony praw funkcjonariuszy służb specjalnych.

Mając na uwadze interes społeczny, dobro Centralnego Biura Antykorupcyjnego i jego funkcjonariuszy wnoszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania.

1. Ilu zgłoszeń wewnętrznych dotyczących mobbingu w poszczególnych jednostkach organizacyjnych Centralnego Biura Antykorupcyjnego dokonano w okresie od 1 stycznia 2024 r. do dnia złożenia niniejszej interpelacji?
2. Ile postępowań sądowych dotyczących mobbingu w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym toczyło się w latach 2024 i 2025? Ile spośród nich prawomocnie się zakończyło i jak się zakończyły? Przed jakimi sądami i pod jakimi sygnaturami prowadzone były te postępowania?
3. Czy zdarzyły się przypadki stosowania wobec osób dokonujących zgłoszeń wewnętrznych dotyczących mobbingu w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym działań odwetowych, w szczególności czy zdarzyły się przypadki przenoszenia ich do pełnienia służby w innych jednostkach organizacyjnych Centralnego Biura Antykorupcyjnego, przypadki przenoszenia ich na niższe stanowiska lub przypadki obniżania ich uposażenia?
4. Jeśli działania odwetowe wobec osób dokonujących zgłoszenia wewnętrznego dotyczącego mobbingu w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym były podejmowane, jakie konsekwencje wyciągnięto wobec osób dopuszczających się działań odwetowych lub czy toczą się przeciwko nim postępowania dyscyplinarne?
5. Jak wygląda stosowana w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym procedura postępowania w razie otrzymania zgłoszenia o naruszeniu prawa od sygnalisty?
6. Jakie działania podejmuje Centralne Biuro Antykorupcyjne by przeciwdziałać mobbingowi i dyskryminacji w swoich strukturach?
7. Jakie działania podejmowane są w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym w celu zwiększenia świadomości funkcjonariuszy w zakresie przysługujących im praw, w szczególności w zakresie procedur zgłaszania mobbingu i dyskryminacji?
8. Czy Centralne Biuro Antykorupcyjne prowadzi rejestr sygnalistów?
9. Jaki procent zgłoszeń dokonanych przez sygnalistów w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym stanowią zgłoszenia mobbingu lub dyskryminacji?
10. Ilu funkcjonariuszy odeszło ze służby w poszczególnych jednostkach organizacyjnych Centralnego Biura Antykorupcyjnego od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. oraz od 1 stycznia 2025 r. do dnia złożenia niniejszej interpelacji?
11. Ilu funkcjonariuszy w okresie od 1 stycznia 2024 r. do dnia złożenia niniejszej interpelacji złożyło wniosek o przeniesienie do innej jednostki organizacyjnej Centralnego Biura Antykorupcyjnego niż jednostka organizacyjna, w której pełnili służbę oraz ile spośród tych wniosków zostało rozpatrzonych pozytywnie, ile negatywnie?
12. Wnioski o przeniesienie z których jednostek organizacyjnych Centralnego Biura Antykorupcyjnego zostały rozpatrzone negatywnie i z jakich przyczyn?
13. Jak od 31 grudnia 2024 r. do dnia złożenia niniejszej interpelacji zmienił się stan osobowy poszczególnych jednostek organizacyjnych Centralnego Biura Antykorupcyjnego?