Interpelacja w sprawie rozbieżności dotyczących możliwości funkcjonowania centrum opiekuńczo-mieszkalnego w strukturze centrum usług społecznych

Szanowna Pani Minister,

w związku z trwającym przekształceniem Ośrodka Pomocy Społecznej w Sępólnie Krajeńskim w Centrum Usług Społecznych zwróciła się do mnie z prośbą o interwencję dyrektor wyżej wymienionego ośrodka w kwestii rozbieżności przepisów dotyczących możliwości funkcjonowania centrum opiekuńczo-mieszkalnego w strukturze centrum usług społecznych.

Zgodnie z art. 111a ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej gmina może połączyć centrum usług społecznych, o którym mowa z ustawie z dnia 19 lipca 2019 roku o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, z ośrodkiem wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi. W przypadku takiego połączenia ośrodek wsparcia działa w strukturze odpowiednio: ośrodka pomocy społecznej, centrum usług społecznych lub domu pomocy społecznej.

Zgodnie z programem Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej z 2021 roku centra opiekuńczo-mieszkalne stanowią formę ośrodka wsparcia zgodnie z art. 51 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej. Art. 51 ustawy o pomocy społecznej stanowi m.in.:

1. Osobom, które ze względu na wiek, chorobę lub niepełnosprawność wymagają częściowej opieki i pomocy w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych, mogą być przyznane usługi opiekuńcze, specjalistyczne usługi opiekuńcze lub posiłek, świadczone w ośrodku wsparcia.
2. Ośrodek wsparcia jest jednostką organizacyjną pomocy społecznej dziennego pobytu.
3. W ośrodku wsparcia mogą być prowadzone miejsca całodobowe okresowego pobytu.
4. Ośrodkiem wsparcia, o którym mowa w ust. 1-3, może być ośrodek wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, dzienny dom pomocy, dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, schronisko dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi oraz klub samopomocy.

W programie „Centra opiekuńczo-mieszkalne“ nie wskazano jakim typem ośrodka wsparcia jest COM, niemniej jednak określono, że uczestnikami programu mogą być wyłącznie osoby, które otrzymają decyzję administracyjną o przyznaniu usługi pobytu czasowego lub dziennego w centrum na podstawie art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej.

Centrum opiekuńczo-mieszkalne jest ośrodkiem wsparcia i jako taki może funkcjonować co do zasady w strukturze CUS. Zgodnie z art. 23 ust. 6 ustawy z dnia 19 lipca 2019 roku o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych w strukturze organizacyjnej centrum nie mogą funkcjonować jednostki zapewniające pobyt całodobowy. Zważywszy, że COM jest ośrodkiem wsparcia zapewniającym pobyt dzienny, ale posiada również całodobowe miejsca pobytu, rodzi się pytanie o możliwość funkcjonowania centrum opiekuńczo-mieszkalnego w strukturze CUS.

W mojej ocenie jest to możliwe, ponieważ COM nie jest jednostką stricte zapewniającą pobyt całodobowy jak dom pomocy społecznej. Centrum opiekuńczo-mieszkalne jest placówką nowego typu wpisującą się w nurt deinstytucjonalizacji usług społecznych i w nowo powstałym centrum usług społecznych będzie stanowiło niezwykle istotne narzędzie wsparcia osób z niepełnosprawnościami. Ponadto połączenie tych instytucji jest ekonomicznie uzasadnione i daje gwarancję realizacji zadań zgodnie z obowiązującymi standardami.

W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na pytania:

1. Jakie widzi Pani rozwiązanie dla centrów usług społecznych, które wzorem ośrodków pomocy społecznej chcą posiadać w swoich strukturach centrum opiekuńczo-mieszkalne?

2. Czy ministerstwo planuje rozszerzyć zakres działalności centrów usług społecznych o wsparcie osób z niepełnosprawnościami w postaci centrów opiekuńczo-mieszkalnych?