Interpelacja w sprawie przeciwdziałania dezinformacji w sieci wśród młodzieży

Szanowna Pani Ministro, Szanowny Panie Ministrze!

Media społecznościowe i Internet stały się głównym źródłem informacji dla milionów obywateli, w szczególności młodych ludzi. Z raportów i badań opinii publicznej jednoznacznie wynika, że coraz więcej osób – szczególnie uczniów i studentów – czerpie wiedzę o świecie nie z profesjonalnych źródeł medialnych, ale z krótkich postów, filmików, relacji czy memów publikowanych na platformach takich jak TikTok, Instagram, YouTube czy X (dawniej Twitter).

Niestety, rosnące znaczenie mediów społecznościowych niesie ze sobą poważne zagrożenie – masowe rozpowszechnianie dezinformacji, czyli fałszywych, zmanipulowanych lub wprowadzających w błąd treści, które mają na celu kształtowanie postaw społecznych, wpływanie na emocje lub decyzje polityczne, a niekiedy również komercyjne czy ideologiczne.

Szczególnie niepokojące jest to, że młodzież – z uwagi na brak wykształconych nawyków krytycznego myślenia, niewystarczającą edukację medialną oraz silne zaangażowanie emocjonalne – jest szczególnie podatna na fake newsy. Młodzi ludzie nie weryfikują źródeł, nie sprawdzają kontekstu, nie mają narzędzi do oceny wiarygodności informacji. Tymczasem to właśnie wśród nich dezinformacja może wyrządzić największe szkody: od utraty zaufania do instytucji państwowych i nauki, przez podatność na teorie spiskowe i radykalizację poglądów, aż po niebezpieczne zachowania zdrowotne (np. rezygnacja ze szczepień, stosowanie „cudownych terapii”, negowanie zagrożeń klimatycznych itp.).

Ostatnie wybory prezydenckie w Polsce pokazały, jak niebezpieczne może być oddziaływanie fake newsów w mediach społecznościowych na młodych wyborców. Wiele osób z najmłodszych grup wyborczych kształtowało swoje opinie i decyzje polityczne wyłącznie na podstawie emocjonalnych i często zmanipulowanych treści z Internetu. To zjawisko budzi poważny niepokój i powinno być potraktowane jako sygnał alarmowy – zarówno dla systemu edukacji, jak i dla administracji odpowiedzialnej za cyfryzację i bezpieczeństwo informacyjne państwa.

W związku z powyższym, zwracam się do Państwa z prośbą o przedstawienie strategii dotyczącej przeciwdziałania dezinformacji w sieci, ze szczególnym uwzględnieniem ochrony najmłodszych użytkowników Internetu. Zwracam uwagę, że działania takie powinny mieć charakter systemowy, międzyresortowy i długofalowy.

W związku z tym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej prowadzi obecnie jakiekolwiek kampanie informacyjne skierowane do młodzieży, rodziców i nauczycieli dotyczące rozpoznawania i zgłaszania fałszywych informacji w sieci? Jeśli tak – jaka jest ich forma, zasięg i planowane rezultaty?
2. Czy Ministerstwo Cyfryzacji prowadzi współpracę z platformami społecznościowymi (Facebook, Instagram, TikTok, YouTube, X, Twitch, Discord itp.) w zakresie oznaczania, usuwania lub ograniczania zasięgu treści dezinformacyjnych? Jakie są efekty tej współpracy? Czy planowane są porozumienia lub nowe regulacje w tym zakresie?
3. Czy uczniowie szkół podstawowych i ponadpodstawowych są obecnie objęci systemowymi programami edukacji medialnej i cyfrowej, uczącymi rozpoznawania manipulacji, analizowania źródeł informacji i rozumienia mechanizmów działania algorytmów platform społecznościowych? Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje rozszerzenie tych działań?
4. Czy rząd planuje uruchomienie państwowej platformy do zgłaszania fake newsów i dezinformacji? Jeśli nie – czy rozważana jest taka inicjatywa?
5. Czy Ministerstwo Cyfryzacji lub inne instytucje rządowe wspierają finansowo i organizacyjnie niezależne inicjatywy fact-checkingowe, organizacje pozarządowe lub projekty badawcze zajmujące się walką z dezinformacją? Jeśli tak – w jakim zakresie?
6. Czy prowadzone są badania opinii publicznej dotyczące świadomości zagrożeń dezinformacją, zwłaszcza wśród młodzieży? Czy ministerstwa posiadają dane ilościowe i jakościowe dotyczące skali zjawiska?
7. Czy rozważane są zmiany legislacyjne zwiększające odpowiedzialność platform internetowych za treści publikowane przez użytkowników, w szczególności w kontekście niepełnoletnich odbiorców i treści dezinformacyjnych?
8. Czy w szkołach dostępne są narzędzia wspierające nauczycieli w prowadzeniu zajęć przeciwdziałających dezinformacji – takie jak gotowe scenariusze lekcji, materiały edukacyjne, platformy cyfrowe? Czy planowane są szkolenia dla nauczycieli w tym zakresie?
9. Czy ministerstwa rozważają współpracę z popularnymi influencerami i twórcami internetowymi, którzy mają realny wpływ na młodzież, w celu prowadzenia kampanii edukacyjnych na temat dezinformacji?
10. W jaki sposób Państwo oceniają skuteczność dotychczasowych działań na rzecz walki z dezinformacją w sieci? Czy istnieje system monitoringu i ewaluacji wpływu podejmowanych działań na świadomość informacyjną młodych użytkowników?
11. Czy rozważają Państwo możliwość stworzenia mechanizmu odpowiedzialności prawnej za świadome szerzenie dezinformacji, w szczególności gdy dotyczy ona zdrowia publicznego, bezpieczeństwa państwa lub porządku konstytucyjnego?

Z wyrazami szacunku

Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP