Interpelacja w sprawie nadmiernego i nieproporcjonalnego wdrożenia przepisów unijnych dotyczących odporności cyfrowej sektora finansowego oraz zielonych obligacji

Szanowny Panie Ministrze,

projekt ustawy zawarty w druku nr 1326, wdrażający przepisy unijnego rozporządzenia DORA (UE 2022/2554) oraz rozporządzenia (UE) 2023/2631 o zielonych obligacjach, budzi głębokie zaniepokojenie zarówno ze względów konstytucyjnych, jak i praktycznych. Ustawa nie tylko implementuje regulacje unijne – ale idzie znacznie dalej, tworząc rozbudowany, nadmiernie ingerujący reżim nadzorczy, który w sposób nieproporcjonalny obciąża polskie instytucje finansowe, szczególnie mniejsze podmioty, takie jak SKOK-i, banki spółdzielcze czy lokalne fundusze.

Projekt przewiduje szerokie i nieograniczone kompetencje dla Komisji Nadzoru Finansowego, w tym dostęp do wewnętrznych systemów informatycznych, możliwość żądania danych od podmiotów trzecich (w tym dostawców ICT), czy też gromadzenie danych osobowych przez 15 lat, z niejasno zdefiniowanymi przesłankami. Tego rodzaju rozwiązania nie wynikają wprost z rozporządzenia DORA, a ich przyjęcie oznacza samodzielne zaostrzenie unijnych przepisów – co jest sprzeczne z zasadą proporcjonalności, a także narusza konstytucyjnie chronioną wolność działalności gospodarczej oraz ochronę prywatności.

Równocześnie projekt nie przewiduje żadnych realnych instrumentów kompensacyjnych dla mniejszych instytucji, które będą musiały ponieść znaczne koszty wdrożeniowe. Może to doprowadzić do eliminacji z rynku lokalnych podmiotów finansowych, których działalność jest nie do przecenienia dla polskiej prowincji i obszarów pozamiejskich. To przykład klasycznego „overcompliance” – nieuzasadnionego nadregulowania ponad poziom wymagany prawem unijnym.

Z niepokojem należy też odnotować możliwość ideologicznego wykorzystania mechanizmu zielonych obligacji. Przy braku silnych, przejrzystych mechanizmów weryfikacji środowiskowej istnieje ryzyko, że status „zielonej obligacji” stanie się instrumentem greenwashingu lub politycznej presji na emitentów.

W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Które przepisy zawarte w projekcie ustawy (druk nr 1326) wykraczają poza literalny obowiązek implementacji wynikający z rozporządzeń UE 2022/2554 i 2023/2631?
2. Dlaczego rząd zdecydował się na przyznanie Komisji Nadzoru Finansowego uprawnień wykraczających poza zakres określony w rozporządzeniu DORA – w szczególności w zakresie dostępu do danych zewnętrznych dostawców ICT oraz przechowywania danych osobowych przez 15 lat?
3. Czy przeprowadzono ocenę wpływu regulacji na małe i średnie instytucje finansowe, w tym SKOK-i, banki spółdzielcze i lokalne fundusze inwestycyjne? Jakie koszty wdrożeniowe oszacowano dla tych podmiotów?
4. Czy rząd przewiduje jakiekolwiek wsparcie, rekompensaty lub okresy przejściowe dla instytucji, które nie będą w stanie wdrożyć wymogów zgodnych z DORA w terminie i zakresie wynikającym z ustawy?
5. Jakie mechanizmy będą stosowane do przeciwdziałania greenwashingowi w ramach emisji europejskich zielonych obligacji? Czy rząd planuje niezależną weryfikację faktycznego wpływu środowiskowego projektów finansowanych tymi obligacjami?
6. Jakie ryzyka konstytucyjne były analizowane przy projektowaniu przepisów umożliwiających szeroką kontrolę operacyjną KNF nad systemami informatycznymi podmiotów prywatnych?
7. Czy ustawa przewiduje jakiekolwiek limity, procedury odwoławcze lub zabezpieczenia dla podmiotów podlegających nadzorowi w przypadku nadużycia uprawnień przez KNF lub przekroczenia zakresu kontroli ICT?