Interpelacja w sprawie zniesienia ograniczenia liczby kadencji w wyborach na urząd wójta, burmistrza oraz prezydenta miasta

Gniezno, 25 czerwca 2025 r.

Szanowny Panie Ministrze,

w imieniu środowisk samorządowych zwracam się w sprawie zniesienia ograniczenia liczby kadencji w wyborach na urząd wójta, burmistrza oraz prezydenta miasta. Obowiązujące obecnie przepisy, uniemożliwiające kandydowanie po dwóch kolejnych kadencjach w tej samej jednostce samorządu terytorialnego nie znajdują uzasadnienia w standardach demokratycznego państwa prawnego. Co więcej, ograniczają one prawa obywateli oraz swobodę wyboru liderów lokalnych.

Wprowadzone w 2018 roku rozwiązanie pozbawia społeczności lokalne prawa do powierzenia mandatu osobom, które wcześniej sprawowały funkcje wójtów, burmistrzów czy prezydentów miast. Zakaz ten narusza fundamentalną zasadę równości wobec prawa, ograniczając możliwość wyboru tych osób, które zyskały zaufanie mieszkańców oraz wykazały się skutecznością i zaangażowaniem w rozwój gmin i miast. Ponadto, przepis ten godzi w zasadę suwerenności narodu oraz wolności wyborów, które są fundamentem ustroju demokratycznego.

Ograniczenie kadencyjności nie zostało poparte rzetelną analizą jego wpływu na funkcjonowanie jednostek samorządu terytorialnego ani potwierdzone wynikami badań naukowych. Brakuje dowodów, które wskazywałyby na realny związek pomiędzy wprowadzeniem limitu kadencji a wzrostem przejrzystości, efektywności czy skuteczności działań władz lokalnych. W praktyce zakaz ten może prowadzić do przerwania ciągłości realizacji strategii rozwoju, utraty wiedzy i doświadczenia zdobytego przez liderów oraz osłabienia mechanizmów współpracy w społecznościach lokalnych. W ocenie środowisk samorządowych, demokratyczny wybór władz lokalnych to podstawowe prawo mieszkańców.

Obywatele powinni mieć prawo do decydowania, komu powierzają swoją reprezentację - bez narzucania arbitralnych ograniczeń, które nie znajdują oparcia w konstytucyjnych wartościach. Skuteczne zarządzanie jednostką samorządu terytorialnego opiera się na współpracy, wzajemnym zaufaniu i poszanowaniu wyboru społeczności. Dlatego ograniczenia kadencyjności stanowią nieuzasadnioną przeszkodę w procesie samostanowienia wspólnot lokalnych.

Stowarzyszenie „Rzeczpospolita Samorządna" stoi na stanowisku, że przyszłość lokalnych wspólnot powinna opierać się na rzeczywistym współdecydowaniu, a nie odgórnych barierach, które odbierają społecznościom prawo do wyboru. Apelują o uchylenie przepisu art. 11 § 5 Kodeksu wyborczego i przywrócenie pełni biernego prawa wyborczego dla wszystkich kandydatów. Zniesienie ograniczenia kadencyjności przyczyni się do umocnienia zasad samorządności, zwiększy zaangażowanie obywateli w życie publiczne oraz pozwoli kontynuować i rozwijać przedsięwzięcia ważne dla mieszkańców.

Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytanie:

Czy są planowane lub już prowadzone prace nad zmianą przepisów dotyczącą zniesienia ograniczenia liczby kadencji w wyborach na urząd wójta, burmistrza oraz prezydenta miasta?

Z wyrazami szacunku

Poseł Tadeusz Tomaszewski