Interpelacja w sprawie wydatkowania środków z opłaty cukrowej oraz potrzeby reform w diabetologii

Szanowna Pani Minister!

Do mojego biura poselskiego zwróciło się Polskie Stowarzyszenie Diabetyków (PSD) wraz z Forum Ekspertów ds. Cukrzycy, przedstawiając swoje stanowisko dotyczące sposobu wydatkowania środków pochodzących z tzw. opłaty cukrowej oraz sygnalizując pilną potrzebę reform w systemie opieki diabetologicznej w Polsce.

Choroby cywilizacyjne, w tym cukrzyca, stanowią jedno z najpoważniejszych wyzwań dla polskiego systemu ochrony zdrowia. Jak podkreśla PSD, w 2023 roku w Polsce zdiagnozowano ponad 3,24 miliona dorosłych pacjentów z cukrzycą oraz ponad 25 tysięcy dzieci i młodzieży. Całkowite koszty ponoszone przez Narodowy Fundusz Zdrowia na leczenie cukrzycy, jej powikłań oraz chorób współistniejących przekraczają 6 miliardów złotych rocznie.

Wprowadzona 1 stycznia 2021 roku opłata cukrowa miała na celu pozyskanie funduszy na promocję zdrowego stylu życia, profilaktykę chorób dietozależnych oraz rozwój innowacyjnych terapii.

Polskie Stowarzyszenie Diabetyków pozytywnie ocenia fakt, że w sprawozdaniu NFZ za rok 2024 (przychód z opłaty wyniósł ponad 1,44 miliarda złotych) po raz pierwszy wyszczególniono podział środków pomiędzy poszczególne interwencje, co jest krokiem w stronę zwiększenia transparentności. Niemniej jednak, organizacja wskazuje na konieczność dalszych, głębokich reform, aby opłata cukrowa w pełni realizowała swoje założenia.

Wśród kluczowych postulatów wymienia się:

• Ograniczenie finansowania pasków do glukometrów z opłaty cukrowej na rzecz rozszerzenia refundowanego dostępu do nowoczesnych metod monitorowania poziomu glikemii.
• Przeznaczanie środków z opłaty na nowe świadczenia, tak aby stanowiły one „wartość dodaną“ i finansowały nowe inicjatywy zgodne z ustawowym celem, a nie zastępowały finansowania ze składki zdrowotnej.
• Wprowadzenie precyzyjnego planowania alokacji środków na kolejne lata, być może poprzez powołanie celowego zespołu roboczego przy ministrze zdrowia.
• Zapewnienie „znaczenia“ funduszy i ich kierunkowego wydatkowania zgodnie z ustawowym przeznaczeniem, tj. na wczesne interwencje, profilaktykę chorób cywilizacyjnych, edukację zdrowotną oraz zapewnienie dostępu do nowoczesnych terapii, wyrobów medycznych i leczenia powikłań cukrzycy.

PSD podkreśla również, że zanim podjęte zostaną decyzje o ewentualnym rozszerzeniu opłaty cukrowej (o kolejne grupy produktów lub zwiększenie jej wysokości), niezbędne jest wzmocnienie zaufania do obecnie obowiązujących mechanizmów oraz usprawnienie systemu zarządzania środkami publicznymi w obszarze zdrowia.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Jakie działania podejmie Ministerstwo Zdrowia w celu lepszego wydatkowania środków z opłaty cukrowej oraz zwiększenia transparentności i efektywności ich wykorzystania?
2. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzenie zmian legislacyjnych lub proceduralnych, które zapewnią, że środki z opłaty cukrowej będą traktowane jako dodatkowe źródło finansowania nowych inicjatyw w obszarze profilaktyki i leczenia chorób cywilizacyjnych, a nie jako alternatywa dla budżetu NFZ?
3. Czy ministerstwo rozważa powołanie zespołu roboczego lub wprowadzenie innych mechanizmów, które zapewnią precyzyjne planowanie i kierunkową alokację środków z opłaty cukrowej na cele zgodne z jej ustawowym przeznaczeniem, ze szczególnym uwzględnieniem profilaktyki cukrzycy i jej powikłań?
4. Jakie działania podejmie Ministerstwo Zdrowia, w celu zwiększenia dostępności nowoczesnych metod monitorowania poziomu glikemii dla pacjentów z cukrzycą, w kontekście postulatu ograniczenia finansowania pasków do glukometrów z opłaty cukrowej?

Z wyrazami szacunku

Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP