Interpelacja w sprawie braku odpowiedzialności instytucjonalnej za błędy ODR i systemowej ochrony rolników poszkodowanych przez państwowe doradztwo

Szanowny Panie Ministrze,

pragnę zwrócić uwagę Pana Ministra na sprawę o charakterze wyjątkowym, której skutki dotykają nie tylko konkretnego obywatela – pana W. Ł., rolnika z woj. lubelskiego – ale podważają zaufanie tysięcy polskich rolników do instytucji publicznych, które powinny ich chronić.

W wyniku rażącego błędu doradcy zatrudnionego przez Lubelski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Końskowoli, pan Ł. został zmuszony do zwrotu ogromnych środków z dopłat rolno-środowiskowych oraz pozbawiony możliwości kontynuowania programu. Chodzi o 516 tys. zł – sumę dla zwykłego rolnika oznaczającą życiową tragedię. Błąd został potwierdzony prawomocnym wyrokiem karnym wobec doradcy T. K., który sporządził wadliwe dokumenty.

Co jednak budzi szczególne oburzenie – przez kolejne kilkanaście lat państwowa instytucja nie tylko nie pomogła poszkodowanemu, ale również nie zgłosiła szkody do ubezpieczyciela, nie poinformowała rolnika o jego prawach, nie zaproponowała żadnego odszkodowania ani pomocy prawnej. Pan Ł. został sam, zniszczony ekonomicznie, pozostawiony przez system, który powinien go chronić.

Tego typu zaniechania są nie tylko moralnie haniebne, ale i systemowo niebezpieczne. Rolnicy w całej Polsce powinni mieć pewność, że w razie błędu doradcy ODR – instytucji państwowej – ich szkoda zostanie naprawiona z OC tej instytucji, a oni sami nie będą skazywani na wieloletnią samotną walkę z urzędami, sądami i bankructwem.

Wnioski i propozycje zmian systemowych:

W związku z tą sprawą postuluję:

1. Utworzenie funduszu kompensacyjnego, z którego w pierwszej kolejności pokrywane będą szkody wyrządzone przez pracowników ODR, ARiMR, Inspekcji Weterynaryjnej.
2. Ustawowe zobowiązanie dyrektorów państwowych instytucji do zgłaszania każdej szkody do ubezpieczyciela, wraz z sankcjami za zaniechanie.
3. Centralny rejestr spraw sądowych i skarg przeciw instytucjom państwowym z publicznym raportowaniem co roku.
4. Obowiązek informacyjny wobec rolników: każdy beneficjent programu rolno-środowiskowego powinien otrzymać broszurę z informacją o prawie do odszkodowania w razie błędu urzędnika.
5. Wprowadzenie okresowych audytów działań doradców, prowadzonych przez niezależne instytucje.
6. Powołanie pełnomocnika ds. poszkodowanych rolników, działającego przy rzeczniku praw obywatelskich.

Sprawa ta – jeśli pozostanie bez szybkiej reakcji Pana Ministra – stanie się symbolem obojętności państwa wobec swoich obywateli. Dlatego domagam się działań naprawczych – nie tylko dla pana Ł., ale dla wszystkich rolników w Polsce, którzy muszą mieć pewność, że państwo nie zostawi ich samych w chwili, gdy zawiedzie jego własna instytucja.

Pytania do ministra rolnictwa i rozwoju wsi:

1. Czy ministerstwo zna sprawę pana W. Ł. i potwierdza, że doszło do prawomocnego skazania doradcy T. K.?
2. Czy Lubelski ODR posiadał w czasie zdarzenia ubezpieczenie OC i czy zgłosił szkodę do ubezpieczyciela?
3. Dlaczego ODR nie poinformował poszkodowanego o jego prawie do odszkodowania ani nie zaoferował pomocy?
4. Czy wobec kierownictwa ODR w Końskowoli wyciągnięto konsekwencje dyscyplinarne lub nadzorcze?
5. Ile przypadków zgłoszeń błędów doradców ODR zarejestrowano w latach 2010–2024 i ile wypłacono odszkodowań?
6. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie obowiązku raportowania szkód i informowania rolników o przysługujących im prawach?