Interpelacja w sprawie drastycznego spadku pozycji Polski w rankingu konkurencyjności gospodarki według rankingu IMD

Szanowny Panie Premierze!

Z ogromnym niepokojem i głębokim zaniepokojeniem przyjmuję opublikowane 17 czerwca br. wyniki najnowszego międzynarodowego rankingu najbardziej konkurencyjnych gospodarek, przygotowanego przez renomowaną szwajcarską szkołę biznesu IMD (World Competitiveness Ranking 2024). Polska odnotowała w nim drastyczny spadek aż o 11 pozycji, spadając z 41. na 52. miejsce, co stanowi najgorszy wynik od pięciu lat i jeden z najgorszych w Unii Europejskiej. Spośród 67 analizowanych państw wyprzedzają nas obecnie nie tylko największe gospodarki świata, ale również niemal wszystkie kraje Europy Środkowo-Wschodniej, w tym: Litwa (21. miejsce), Czechy (25.), Estonia (31.), Łotwa (38.) i Węgry (48.).

Dla porównania Niemcy, mimo problemów wewnętrznych i presji energetycznej, awansowały z 24. na 19. miejsce, a nawet państwa takie jak Słowenia (40.) oraz Rumunia (51.) odnotowują wyższą pozycję niż Polska.

Raport IMD jasno wskazuje, że spadek Polski jest systemowy i wielopłaszczyznowy. Odnotowano pogorszenie w niemal wszystkich kategoriach: efektywność rządu, otoczenie prawno-instytucjonalne, konkurencyjność rynku pracy, jakość polityki fiskalnej, a także innowacyjność, cyfryzacja oraz produktywność sektora prywatnego. To nie są drobne fluktuacje – to poważne ostrzeżenie o strukturalnym regresie naszej gospodarki.

Polska gospodarka znajduje się dziś w pułapce: niskiej innowacyjności, chaotycznych regulacji, przeregulowania i odpływu kapitału. Przedsiębiorcy alarmują, że zmienność i nieprzewidywalność przepisów, często tworzonych bez konsultacji i w trybie nagłym, hamują inwestycje, utrudniają planowanie i zniechęcają do rozwoju działalności. Z kolei inwestorzy zagraniczni – jak wynika z danych PAIH – coraz częściej omijają Polskę, lokując środki w krajach bardziej przewidywalnych i stabilnych regulacyjnie.

Dodatkowo, jak wskazują ekonomiści z SGH i FOR, Polska traci potencjał wzrostowy, ponieważ rozwój oparty dotąd na niskich kosztach pracy i transferach unijnych nie został zastąpiony modelem innowacyjnym ani kapitałowym. Pogłębia się również dramatyczna luka inwestycyjna – zarówno publiczna, jak i prywatna – oraz rosną koszty zadłużenia, co ogranicza możliwości rozwojowe.

Nie sposób nie zauważyć, że te negatywne trendy zbiegają się z okresem, w którym rząd z jednej strony zapowiada ambitne reformy, a z drugiej – utrzymuje styl zarządzania oparty na centralizacji, ręcznym sterowaniu i nadmiarowej legislacji, szczególnie w odniesieniu do mikro-, małych i średnich firm.

W tym kontekście pojawiają się coraz częstsze pytania o to, czy Polska rzeczywiście ma długofalową, spójną strategię gospodarczą, czy raczej dryfuje w stronę modelu peryferyjnego – państwa usługowego, uzależnionego od zagranicznego kapitału i importu technologii, bez realnej kontroli nad własnym potencjałem rozwojowym.

Zagrożona jest przyszłość polskich mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, które stanowią fundament naszej gospodarki i zatrudniają ponad 2/3 aktywnych zawodowo Polaków. Jednocześnie rośnie udział rynku przejmowany przez zagraniczne koncerny, które – jak pokazują dane NBP – transferują corocznie z Polski dziesiątki miliardów złotych zysków za granicę.

Sytuacja, w której Polska, będąc szóstą co do wielkości gospodarką UE, spada do dolnych rejonów rankingu IMD, jest alarmująca i wymaga natychmiastowej odpowiedzi ze strony rządu. Nie możemy dłużej tolerować dryfu gospodarczego i pozornej aktywności legislacyjnej, której efektem są stagnacja, odpływ inwestycji i marginalizacja polskiego kapitału.

W związku z powyższym zwracamy się do Pana Premiera z następującymi pytaniami:

1. Wyrównanie szans polskich firm względem korporacji zagranicznych

Polski system CIT i VAT – oparty na rozwiązaniach unijnych – sprzyja firmom międzynarodowym, które korzystają z wyspecjalizowanego doradztwa i lobbingu. Jakie mechanizmy wyrównawcze planuje rząd, by wesprzeć krajowy kapitał i ograniczyć wypływ zysków do zagranicznych centrali?

1. Nadgorliwość we wdrażaniu prawa unijnego

Dlaczego Polska wdraża unijne regulacje szybciej i bardziej restrykcyjnie niż kraje takie jak Niemcy czy Francja? Czy rząd rozważa wprowadzenie przeglądu skutków implementacji poszczególnych dyrektyw na sektor MŚP i eksport oraz przygotuje zmiany ustawowe likwidujące nadmiarowe regulacje?

1. Spadek efektywności rządu i administracji

Ranking IMD notuje wyraźny spadek efektywności instytucji państwowych – w tym w zakresie prawa, ram podatkowych i usług publicznych. Jakie działania zostaną podjęte w celu odbudowy sprawności państwa i wzmocnienia zaufania przedsiębiorców do administracji?

1. Strategia gospodarcza Polski w regionie i w UE

Jakie działania zamierza podjąć rząd, aby przełamać wizerunek Polski jako „rynku taniej siły roboczej” i aktywnie wspierać ekspansję kapitałową polskich firm za granicą? Czy powstaje aktualna strategia internacjonalizacji polskiego biznesu, z udziałem PAIH i instytucji finansowych?

1. Jakie były dochody inwestorów zagranicznych w latach 2021, 2022, 2023 i 2024?
2. Jaki był transfer zysków za granicę w latach 2021, 2022, 2023 i 2024?