Interpelacja w sprawie niegospodarnego wykorzystania środków z Krajowego Planu Odbudowy i przeznaczenia ich na łatanie dziur budżetowych, a nie na realizację reform i inwestycji strategicznych

Szanowny Panie Premierze,

z danych przedstawionych przez Najwyższą Izbę Kontroli wynika, że w latach 2023–2024 Komisja Europejska przekazała Polsce łącznie 20,8 miliarda euro ze środków Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, w tym 5 miliardów euro w formie zaliczek. Tymczasem – jak jednoznacznie wskazuje NIK – na rzeczywistą realizację celów Krajowego Planu Odbudowy (KPO) wydatkowano zaledwie nieco ponad 10% tych środków. Pozostałe 90% zostało wykorzystane do zarządzania płynnością budżetu państwa, a więc do zasypywania dziur finansowych wynikających z nieodpowiedzialnej polityki fiskalnej Państwa rządu.

W świetle tej informacji staje się jasne, że środki unijne, które miały zostać przeznaczone na odbudowę gospodarki po pandemii COVID-19, zwiększenie odporności instytucji publicznych, transformację energetyczną, cyfryzację oraz wzmocnienie innowacyjności i konkurencyjności polskich firm – zostały w dużej mierze zmarnowane lub przekierowane wbrew pierwotnym celom na bieżące potrzeby budżetu centralnego.

To działanie jest nie tylko sprzeczne z duchem i literą rozporządzenia UE 2021/241, które ustanowiło Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF), ale również zagraża dalszemu otrzymywaniu środków z KPO, narażając Polskę na ryzyko korekt finansowych, sankcji oraz utraty wiarygodności w oczach partnerów unijnych.

Co więcej, NIK w swoim raporcie zauważa, że zarówno Ministerstwo Finansów, jak i Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej nie są w stanie nawet precyzyjnie wskazać, jaka część otrzymanych środków została faktycznie przeznaczona na działania wynikające z KPO, co świadczy o głębokim kryzysie zarządzania publicznego, braku przejrzystości finansowej oraz możliwym naruszeniu dyscypliny finansów publicznych.

W imieniu obywateli, którzy mają prawo wiedzieć, na co faktycznie wydawane są środki europejskie i dlaczego obiecane inwestycje nie są realizowane, domagam się pełnej i szczegółowej odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Ile dokładnie środków z przekazanych 20,8 mld euro zostało przeznaczonych na realizację konkretnych projektów i reform zapisanych w zatwierdzonym Krajowym Planie Odbudowy?
2. W jaki sposób i na podstawie jakich decyzji przekierowano blisko 90% środków na tzw. zarządzanie płynnością budżetu państwa?
3. Czy Komisja Europejska została poinformowana o rzeczywistym przeznaczeniu tych środków? Jeśli tak – kiedy i w jakiej formie?
4. Czy istnieje ryzyko dokonania korekt finansowych lub zarządzenia zwrotu środków z KPO w związku z wykorzystaniem ich niezgodnie z przeznaczeniem? Jeśli tak, jakie działania podejmuje rząd, by temu zapobiec?
5. Czy Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej oraz Ministerstwo Finansów potrafią dziś wskazać dokładny harmonogram, zakres i wartości projektów zrealizowanych w ramach KPO? Jeśli nie – dlaczego?
6. Jakie mechanizmy kontroli i monitoringu rząd planuje wprowadzić, by zapobiec podobnym sytuacjom w przyszłości – przy kolejnych transzach KPO oraz w ramach funduszy polityki spójności 2021–2027?
7. Czy rząd przewiduje dymisje lub odpowiedzialność polityczną urzędników, którzy dopuścili do tej skandalicznej sytuacji?