Interpelacja w sprawie wycofanego wniosku prokuratora generalnego Zbigniewa Ziobro dotyczącego badania konstytucyjności ustawy o izbach lekarskich

Szanowny Panie Ministrze,

z informacji jakie do mnie docierają ze środowiska lekarskiego wynika, iż wycofanie wniosku do Trybunału Konstytucyjnego Prokuratora Generalnego z dnia 16 października 2023 roku, w sprawie zbadania zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej wybranych przepisów ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz. U. z 2021 r., poz. 1342) było błędem. Wniosek ten, dotyczący artykułów 2 ust. 1 i 4, 3 ust. 3 oraz 6 ust. 1 w związku z artykułami 38 ust. 1 i 53, wskazuje na naruszenia fundamentalnych zasad konstytucyjnych, takich jak wolność stowarzyszania się (art. 58 ust. 1), wolność wyboru i wykonywania zawodu (art. 65 ust. 1) oraz zasada proporcjonalności ograniczeń praw (art. 31 ust. 3).

Inicjatywa podjęta przez poprzedniego prokuratora generalnego zasługuje na uznanie, ponieważ podejmuje kluczowe kwestie dotyczące ochrony praw lekarzy, zapewnienia pluralizmu w środowisku medycznym oraz dostosowania struktur samorządu lekarskiego do współczesnych standardów demokratycznych. W obliczu doniesień medialnych, takich jak artykuł „Bodnar uspokaja lekarzy” opublikowany na portalu Termedia, w którym Pan Minister sugeruje, że obecny system samorządu lekarskiego jest zgodny z konstytucją, konieczne jest precyzyjne wyjaśnienie stanowiska rządu w tej sprawie.

Wniosek poprzedniego prokuratora generalnego Zbigniewa Ziobro opierał się na dogłębnej analizie konstytucyjnej, wskazując, że obecny model samorządu lekarskiego, charakteryzujący się nadmierną jednolitością i obowiązkowym członkostwem, może naruszać prawa lekarzy. Kluczowe zarzuty obejmują:

• Brak pluralizmu - jednolita struktura samorządu, oparta głównie na kryterium terytorialnym, nie pozwala na istnienie alternatywnych organizacji zawodowych, co ogranicza wolność stowarzyszania się lekarzy.
• Obowiązkowe członkostwo - wymóg przynależności do izb lekarskich może naruszać konstytucyjną wolność wyboru zawodu i sposobu jego wykonywania.
• Jednolity Kodeks Etyki Lekarskiej - obowiązujące normy etyczne, ustalone przez Krajowy Zjazd Lekarzy, mogą nie uwzględniać różnorodności poglądów i specjalizacji w środowisku medycznym, co prowadzi do potencjalnych konfliktów z konstytucyjnymi swobodami.
• Ryzyko „tyranii większości” - jednolita struktura samorządu może prowadzić do marginalizacji lekarzy o odmiennych poglądach, co jest niezgodne z zasadami demokracji i ochrony praw mniejszości.

Wniosek podkreślał, że ograniczenia nakładane na lekarzy muszą być proporcjonalne i uzasadnione ważnym interesem publicznym, zgodnie z artykułem 31 ust. 3 Konstytucji RP. Obecny system, w opinii poprzedniego prokuratora generalnego, nie spełnia tych wymogów, co czyni go potencjalnie niekonstytucyjnym. Złożony wniosek był krokiem w stronę modernizacji samorządu lekarskiego, który powinien lepiej odpowiadać na potrzeby współczesnego społeczeństwa i środowiska medycznego. Jego główne zalety to:

1. Promowanie pluralizmu - proponowane zmiany mogły umożliwić tworzenie różnorodnych organizacji zawodowych, co zwiększyłoby autonomię lekarzy i pozwoliłoby na lepsze reprezentowanie ich interesów.

2. Ochrona konstytucyjnych swobód - wniosek dążył do zapewnienia, że prawa lekarzy, takie jak wolność wyboru zawodu i stowarzyszania się, będą w pełni respektowane.

3. Dostosowanie do współczesnych standardów - Kodeks Etyki Lekarskiej, nieaktualizowany od 2003 roku, wymaga rewizji, aby odzwierciedlał aktualne wyzwania etyczne i medyczne.

4. Zapobieganie arbitralnym decyzjom - wprowadzenie bardziej pluralistycznego systemu może zmniejszyć ryzyko „tyranii większości” i zapewnić sprawiedliwe traktowanie wszystkich lekarzy.

Z doniesień medialnych wynika, że Pan Minister uspokaja lekarzy, sugerując, że obecny system samorządu lekarskiego jest zgodny z Konstytucją RP i nie wymaga zmian. Takie stanowisko budzi jednak wątpliwości w świetle argumentów przedstawionych we wniosku poprzedniego prokuratora generalnego.

Kwestia konstytucyjności ustawy o izbach lekarskich ma kluczowe znaczenie dla funkcjonowania systemu ochrony zdrowia w Polsce. Lekarze, jako grupa zawodowa o szczególnym znaczeniu dla społeczeństwa, zasługują na system samorządu, który szanuje ich prawa i promuje różnorodność poglądów. W obliczu braku publicznie dostępnego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w tej sprawie, konieczne jest uzyskanie jasnego stanowiska rządu, aby rozwiać wątpliwości lekarzy i opinii publicznej.

W związku z powyższym, zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie jest aktualne stanowisko Pana Ministra wobec wniosku poprzedniego prokuratora generalnego do Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego ustawy o izbach lekarskich?

2. Dlaczego Pan Minister nie chciał rozwiać licznych wątpliwości związanych z konstytucyjnością wskazanych przepisów?

3. Jakie konkretne działania legislacyjne planuje podjąć rząd, aby zapewnić zgodność ustawy z Konstytucją RP?

4. Jakie argumenty prawne przemawiają za tym, że obecny system samorządu lekarskiego jest w pełni zgodny z Konstytucją RP?

5. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości rozważa wprowadzenie zmian w ustawie o izbach lekarskich, aby zwiększyć pluralizm i autonomię lekarzy, zgodnie z konstytucyjnymi standardami?

6. Jakie kroki rząd podejmie, aby zapewnić, że Kodeks Etyki Lekarskiej będzie regularnie aktualizowany i szanował różnorodność opinii w środowisku medycznym?

7. Czy ministerstwo planuje konsultacje z przedstawicielami środowiska lekarskiego w celu wypracowania rozwiązań, które pogodzą interes publiczny z prawami indywidualnymi lekarzy?