Interpelacja w sprawie funduszu sołeckiego

Szanowny Panie Ministrze,

zgodnie z art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 21 lutego 2014 r. o funduszu sołeckim, środki funduszu mogą być przeznaczone wyłącznie na zadania własne gminy, które służą poprawie warunków życia mieszkańców. Oznacza to, że nie można ich wykorzystywać na wspieranie działalności podmiotów zewnętrznych, których funkcjonowanie nie jest przypisane do zadań własnych gminy.

W praktyce pojawia się jednak wątpliwość, czy działalność kół gospodyń wiejskich (KGW) – które często współorganizują lokalne wydarzenia, np. dożynki, festyny czy imprezy promujące lokalne dziedzictwo – może być częściowo wspierana w ramach realizacji zadań gminy w zakresie kultury, integracji społecznej czy promocji gminy.

Drugą kwestią jest zauważalny spadek wysokości środków przypadających na poszczególne sołectwa – w wielu przypadkach nawet o 10 tysięcy złotych. Spadek ten wynika głównie z:

• przekazania realizacji programu „Rodzina 500+” (obecnie „Rodzina 800+”) do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, co istotnie obniżyło dochody bieżące gmin,
• skutków pandemii COVID-19, które wpłynęły na ogólne zmniejszenie dochodów JST.

Z powodu tych czynników realna zdolność sołectw do realizacji oddolnych projektów została istotnie ograniczona.

Trzecia kwestia dotyczy wykładni art. 5 ust. 5 ustawy o funduszu sołeckim, zgodnie z którym:

„Wójt (burmistrz, prezydent miasta) w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku, który nie spełnia warunków określonych w ust. 2-4, odrzuca wniosek, jednocześnie informując o tym sołtysa”.

W praktyce wiele wniosków sołeckich zawiera kilka odrębnych przedsięwzięć – zwykle dwa lub trzy – z których jedno może być niezgodne z przepisami, a pozostałe spełniają wszystkie wymagania. Mimo to wójt – zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu – odrzuca cały wniosek, co wydaje się niezasadne i uderza w zasadę proporcjonalności.

W związku z poruszonymi powyżej kwestiami zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy trwają prace zmieniające zadania własne gminy, aby możliwe było sfinansowanie przez fundusz sołecki przedsięwzięć, w których uczestniczą lub które współorganizują koła gospodyń wiejskich, o ile są one częścią szerszych działań o charakterze gminnym (takich jak dożynki, pikniki, obchody świąt państwowych), które można zakwalifikować jako zadania własne gminy?

2. Czy ministerstwo planuje podjąć działania legislacyjne zmierzające do wyrównania wysokości środków funduszu sołeckiego (np. przez wprowadzenie minimalnej stawki na sołectwo lub korekty algorytmu), tak aby powrócić do poziomu sprzed pandemii i zmian systemowych?

3. Czy rozważane jest wprowadzenie zmiany legislacyjnej umożliwiającej wójtowi odrzucenie jedynie tej części wniosku, która nie spełnia wymogów ustawy, przy jednoczesnym zachowaniu pozostałych (prawidłowych) elementów wniosku? Taka zmiana zwiększyłaby efektywność wykorzystania środków oraz ograniczyła ryzyko niepotrzebnej utraty funduszu przez dane sołectwo.

Z wyrazami szacunku

Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP