Interpelacja w sprawie wykluczenia ze wsparcia osób powyżej 65. roku życia w przygotowywanej przez rząd ustawie o asystencji osobistej

Pani Minister!

W związku z trwającymi pracami nad rządowym projektem ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na pytania dotyczące wykluczenia ze wsparcia osób powyżej 65. roku życia.

Z informacji przekazanych przez pełnomocnika rządu do spraw osób niepełnosprawnych wynika, że projekt ustawy ma na celu zapewnienie systemowego wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami, zgodnie z wymogami konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Jednakże, projekt całkowicie wyklucza z dostępu do asystencji osobistej osoby powyżej 65. roku życia, co budzi poważne wątpliwości co do zgodności z art. 19 wspomnianej konwencji, który zobowiązuje państwa – strony do uznania równego prawa wszystkich osób niepełnosprawnych do życia w społeczeństwie, bez względu na wiek.

Rządowe Centrum Legislacji wskazało, że wykluczenie to pozostawia grupę osób niepełnosprawnych w wieku od 65. do 75. lat bez odpowiedniego wsparcia, zwłaszcza w kontekście projektowanej ustawy o bonie senioralnym, która koncentruje się na opiece, a nie na wsparciu w niezależnym życiu. Ponadto Rzecznik Praw Obywatelskich w swoich uwagach z 17 stycznia 2025 r., podkreślił, że ograniczenie wiekowe opiera się na stereotypowym założeniu, że osoby starsze nie pozostają aktywne zawodowo ani społecznie, co może prowadzić do ich marginalizacji.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie są merytoryczne i finansowe przesłanki uzasadniające wykluczenie osób powyżej 65. roku życia z dostępu do asystencji osobistej w ramach przygotowywanej ustawy?

2. Czy ministerstwo rozważyło alternatywne rozwiązania, które pozwoliłyby na włączenie seniorów z niepełnosprawnościami do systemu asystencji osobistej, np. poprzez zróżnicowanie zakresu wsparcia w zależności od potrzeb, zamiast stosowania kryterium wiekowego?

3. Czy ministerstwo przewiduje wprowadzenie jednolitego systemu wsparcia, który uwzględniałby potrzeby wszystkich osób z niepełnosprawnościami, niezależnie od wieku?

4. Jakie kroki zostały podjęte w odpowiedzi na zastrzeżenia Rządowego Centrum Legislacji oraz Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczące wykluczenia seniorów z asystencji osobistej i czy planowane są zmiany w projekcie ustawy w tym zakresie?

Z wyrazami szacunku