Interpelacja w sprawie skutków rządów PiS dla rynku ubezpieczeń komunikacyjnych oraz konieczności podjęcia działań naprawczych w tym zakresie

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z interpelacją dotyczącą poważnych i systemowych nieprawidłowości, które miały miejsce na rynku ubezpieczeń komunikacyjnych w Polsce w latach rządów Prawa i Sprawiedliwości. Należy podkreślić, że okres ten charakteryzował się licznymi błędami i złymi praktykami, które wywarły trwałe i szkodliwe skutki dla obywateli, ich bezpieczeństwa oraz rzetelności rynku ubezpieczeniowego.

W szczególności zwracam uwagę na następujące aspekty:

1. Systemowe zaniżanie odszkodowań i zawyżanie wartości wraków
   W latach 2016-2024 wielokrotnie dochodziło do zawyżania wartości pozostałości po szkodach całkowitych, co skutkowało zaniżaniem wypłat dla poszkodowanych. Zgodnie z rekomendacjami KNF oraz orzecznictwem sądowym, takie praktyki są niezgodne z zasadą pełnego odszkodowania i naruszają prawa obywateli. W efekcie poszkodowani tracili znaczące środki, a ich prawa były systematycznie łamane.
2. Wykorzystywanie pozycji dominującej na rynku i ograniczanie konkurencji
   Pod rządami PiS, PZU jako największy ubezpieczyciel w Polsce (z udziałem przekraczającym 25%), wykorzystywało swoją dominującą pozycję do forsowania niekorzystnych praktyk, takich jak kierowanie klientów do własnej sieci warsztatów po zaniżonych stawkach, ograniczanie wyboru warsztatów, wymuszanie rozliczeń według własnych stawek, a także blokowanie dostępu do niezależnej opinii rzeczoznawcy. Wszystko to miało na celu głównie minimalizację kosztów, kosztem praw konsumentów i bezpieczeństwa ruchu drogowego.
3. Brak transparentności i nadużycia w aukcjach wraków
   Proces wyceny pozostałości po szkodach całkowitych prowadzony na wewnętrznych platformach aukcyjnych PZU był nieprzejrzysty i sprzeczny z rekomendacjami KNF. Zdarzały się przypadki zawyżania wartości wraków poprzez dodawanie hipotetycznych marż handlarzy, co obniżało wypłatę dla poszkodowanych. Ponadto brak skutecznego nadzoru nad obrotem pojazdami powypadkowymi generował poważne zagrożenia dla bezpieczeństwa na drogach – pojazdy naprawiane niezgodnie z technologią producenta stanowiły realne zagrożenie dla życia i zdrowia obywateli.
4. Praktyki naruszające prawa konsumentów i ograniczające ich wybór
   W latach rządów PiS, PZU systemowo ograniczało prawo poszkodowanych do wyboru warsztatu, niepełnej informacji o procesie likwidacji szkody, a także stosowało praktyki nieuczciwe, takie jak odmawianie pokrycia kosztów wymiany oryginalnych części czy utraty wartości handlowej pojazdu. To wszystko prowadziło do sytuacji, gdy obywatele byli zmuszani do akceptowania niższej jakości napraw i mniejszych odszkodowań.
5. Opóźnienia w wypłacie odszkodowań i łamanie ustawowych terminów
   W latach 2014-2016 PZU było wielokrotnie karane za opóźnienia w wypłacie odszkodowań, co wpłynęło na pogorszenie sytuacji poszkodowanych. Wskazuje to na systemowy charakter patologii i brak skutecznej reakcji regulatorów w tym okresie.
6. Brak skutecznych działań nadzorczych i konsekwentnej reakcji organów państwowych
   Pomimo licznych sygnałów, skarg i ostrzeżeń ze strony Rzecznika Finansowego, UOKiK oraz KNF, przez lata nie podjęto wystarczających działań naprawczych. Nie wyciągnięto konsekwencji wobec praktyk łamiących prawo, a działania nadzoru były często ograniczone do kar symbolicznych i słabych rekomendacji, które nie zahamowały patologii.

Podsumowując, okres rządów PiS to czas, gdy na rynku ubezpieczeń komunikacyjnych dominowały nieuczciwe praktyki, systemowe łamanie praw konsumentów oraz zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Wskutek tego obywatele doświadczyli licznych krzywd, a zaufanie do instytucji nadzorczych zostało poważnie naruszone.

W związku z powyższym wnoszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie konkretne działania zamierza podjąć Ministerstwo Finansów, aby skutecznie przeciwdziałać praktykom niezgodnym z prawem i rekomendacjami KNF oraz wyeliminować skutki szkodliwych lat rządów PiS na rynku ubezpieczeń komunikacyjnych?
2. Czy planowane są zmiany legislacyjne mające na celu zakazanie zaniżania odszkodowań poprzez zawyżanie wartości wraków, ograniczenie możliwości stosowania niecertyfikowanych części i zamienników, a także wprowadzenie obowiązkowych niezależnych opinii rzeczoznawców przy dużych szkodach?
3. W jaki sposób ministerstwo zamierza zwiększyć skuteczność nadzoru nad działalnością największego ubezpieczyciela, PZU, oraz wymusić pełne wdrożenie rekomendacji KNF z 2022 roku?
4. Czy rozważane są działania na poziomie ustawowym lub regulacyjnym, które zapewnią większą transparentność aukcji wraków, centralny rejestr pojazdów powypadkowych oraz ułatwią dochodzenie roszczeń przez poszkodowanych?
5. Jakie środki planuje podjąć ministerstwo, aby poprawić standardy napraw w Polsce, w szczególności w zakresie jakości części, kontroli warsztatów i eliminacji niebezpiecznych praktyk, które zagrażają bezpieczeństwu publicznemu?
6. Czy planowane są działania mające na celu wzmocnienie pozycji Rzecznika Finansowego i nadzoru nad praktykami ubezpieczycieli, aby skuteczniej chronić prawa obywateli i wymusić odpowiedzialne zachowania na rynku ubezpieczeń?

Z wyrazami szacunku

Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP