Interpelacja w sprawie skali i struktury polskiej pomocy udzielanej Ukrainie od 2022 roku, braku transparentności ze strony rządu w tej kwestii oraz wpływu tych zobowiązań na finanse publiczne Polski w kontekście rekordowego deficytu budżetowego

Szanowny Panie Premierze,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej składam interpelację w sprawie finansowania przez Polskę odsetek od długu zaciągniętego w ramach unijnego wsparcia dla Ukrainy, skali i struktury polskiej pomocy udzielanej temu państwu od 2022 roku, braku transparentności rządu w tej kwestii oraz wpływu tych zobowiązań na finanse publiczne Polski w kontekście rekordowego deficytu budżetowego.

Z odpowiedzi Ministerstwa Finansów na wcześniejsze interpelacje wynika, że Polska w 2024 roku uiściła ponad 102 mln zł odsetek od pożyczki udzielonej Ukrainie przez Komisję Europejską w ramach unijnego instrumentu wsparcia. Zobowiązanie to ma charakter wieloletni i, zgodnie z szacunkami, pochłonie setki milionów złotych z naszego budżetu do końca 2027 roku. Decyzja o przyjęciu tego obciążenia została podjęta na szczeblu unijnym, bez szerokiej debaty parlamentarnej, konsultacji społecznych czy szczegółowej analizy długoterminowych skutków dla polskich finansów publicznych.

W obliczu rekordowego deficytu budżetowego na 2025 rok, wynoszącego 289 mld zł (7,3% PKB), oraz rosnących kosztów obsługi długu publicznego decyzje o dodatkowych zobowiązaniach finansowych budzą poważne wątpliwości. Polska zmaga się z wyzwaniami wewnętrznymi, takimi jak niedofinansowanie ochrony zdrowia, infrastruktury transportowej, edukacji oraz brak systemowych rozwiązań dla kryzysu mieszkaniowego. W tym kontekście podejmowanie decyzji o wieloletnich obciążeniach budżetu w imieniu Brukseli, bez należytej transparentności, podważa zaufanie obywateli do rządu i rodzi pytania o priorytety polityki fiskalnej.

Polacy mają prawo do pełnej informacji o skali i strukturze pomocy udzielanej w ramach mechanizmów unijnych, a także o tym, jak decyzje te wpływają na kondycję finansów publicznych. Brak przejrzystości w tej kwestii, w połączeniu z rosnącym uzależnieniem od unijnych dyrektyw, stawia pod znakiem zapytania suwerenność Polski w kształtowaniu własnej polityki budżetowej. Co więcej, brak regularnych raportów o poniesionych kosztach oraz potencjalnych zwrotach z budżetu UE utrudnia ocenę, czy polskie zaangażowanie jest proporcjonalne do możliwości kraju i porównywalne z działaniami innych państw członkowskich.

Nie kwestionując zasadności wsparcia dla Ukrainy w obliczu trwającego konfliktu, należy podkreślić, że polska polityka w tym zakresie musi być prowadzona w sposób transparentny, odpowiedzialny i zgodny z interesem narodowym. Decyzje podejmowane w Brukseli, bez należytego uwzględnienia polskiej sytuacji gospodarczej, nie mogą automatycznie obciążać polskich podatników. Rząd Rzeczypospolitej Polskiej ma obowiązek bronić suwerenności finansowej kraju i priorytetowo traktować potrzeby własnych obywateli, zwłaszcza w obliczu rekordowego zadłużenia i rosnących kosztów życia.

Polacy zasługują na rząd, który z odwagą i rozwagą będzie reprezentował ich interesy zarówno w kraju, jak i na forum międzynarodowym.

Oczekujemy od Pana Premiera szczegółowych odpowiedzi na poniższe pytania oraz podjęcia działań zmierzających do zwiększenia transparentności i odpowiedzialności w zarządzaniu finansami publicznymi.

1. Na jakiej podstawie prawnej Polska zobowiązała się do pokrywania odsetek od pożyczki udzielonej Ukrainie w ramach unijnego instrumentu wsparcia? Proszę o wskazanie konkretnych aktów prawa unijnego i krajowego, a także o wyjaśnienie, dlaczego decyzja ta nie była przedmiotem szerszej debaty parlamentarnej.
2. Jaka jest łączna szacunkowa kwota, którą Polska ma zapłacić z tytułu odsetek do końca 2027 roku? Proszę o przedstawienie szczegółowych wyliczeń, w tym maksymalnego wkładu Polski (115,24 mln EUR w latach 2024–2027) oraz prognozowanych kosztów w zależności od rocznych procedur budżetowych UE.
3. Jakie inne państwa członkowskie UE pokrywają odsetki od pożyczki dla Ukrainy i w jakiej wysokości? Proszę o zestawienie porównawcze w podziale na państwa, z uwzględnieniem ich wkładu proporcjonalnego do PKB i liczby ludności.
4. Jaka jest łączna wartość pomocy udzielonej przez każde z państw UE na rzecz Ukrainy od 2022 roku (finansowa, militarna, humanitarna)? Jak na tym tle wypada Polska, szczególnie w odniesieniu do relacji poniesionych kosztów do PKB? Proszę o dane porównawcze oparte na wiarygodnych źródłach, np. raportach KE lub Eurostatu.
5. Jakie dodatkowe zobowiązania finansowe wobec Ukrainy zaciągnęła Polska od 2022 roku? Proszę o szczegółowe zestawienie, obejmujące gwarancje kredytowe, zabezpieczenia, mechanizmy refinansowania oraz inne formy wsparcia, w tym np. koszty utrzymania uchodźców (4,9 mld zł w 2022 roku, 2,5 mld zł w 2023 roku) czy przekazanie 25 mln EUR do funduszu EBI na odbudowę Ukrainy.
6. Jakie zobowiązania zaciągnęły inne państwa UE w ramach pomocy Ukrainie (finansowe, gwarancyjne, organizacyjne)? Czy wszystkie państwa członkowskie uczestniczą w mechanizmie proporcjonalnie do swoich możliwości gospodarczych? Proszę o dane porównawcze.
7. Czy Polska otrzymuje refundację poniesionych kosztów z budżetu Unii Europejskiej? Jeśli tak:
   a) Ile środków z UE trafiło do Polski jako zwrot kosztów pomocy Ukrainie do czerwca 2025 roku?
   b) Jakie kwoty Polska ma jeszcze otrzymać i w jakich terminach?
   c) Jakie mechanizmy kontrolne funkcjonują w zakresie rozliczania tej refundacji, aby zapewnić pełną przejrzystość i efektywność wydatkowania środków?
8. Czy pozostałe państwa UE otrzymują refundację poniesionych kosztów z budżetu Unii Europejskiej na pomoc Ukrainie? Jeżeli tak, to proszę o przedstawienie wysokości refundacji dla poszczególnych państw.
9. Czy rząd zamierza publikować regularne, publicznie dostępne zestawienia kosztów i zobowiązań wobec Ukrainy ponoszonych z budżetu państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego? Jeśli tak, proszę o wskazanie harmonogramu publikacji takich raportów. Jeśli nie, dlaczego rząd nie wprowadza takich mechanizmów transparentności?
10. Czy Polska w obliczu narastających trudności budżetowych planuje renegocjację swojego udziału w unijnych mechanizmach finansowania pomocy Ukrainie? Jeśli tak, jakie kroki zostały podjęte w celu ograniczenia nadmiernego obciążenia polskich podatników? Jeśli nie, jak rząd zamierza uzasadnić dalsze zobowiązania wobec Brukseli w kontekście rosnących potrzeb krajowych?
11. Czy rząd zamierza w przyszłości informować Sejm i opinię publiczną przed podjęciem decyzji o objęciu Polski wieloletnimi zobowiązaniami finansowymi w ramach pomocy międzynarodowej? Jakie mechanizmy konsultacji społecznych i parlamentarnych rząd planuje wprowadzić, aby zapewnić zgodność takich decyzji z interesem narodowym?
12. Jak rząd zamierza równoważyć pomoc międzynarodową z potrzebami wewnętrznymi Polaków? Proszę o wskazanie konkretnych działań, które pozwolą zminimalizować negatywne skutki wysokiego deficytu budżetowego dla kluczowych sektorów, takich jak ochrona zdrowia, edukacja, mieszkalnictwo czy transport publiczny.
13. Czy rząd przeprowadził analizę wpływu unijnych mechanizmów wsparcia dla Ukrainy na stabilność finansową Polski? Jeśli tak, proszę o udostępnienie wyników tej analizy. Jeśli nie, dlaczego taka analiza nie została wykonana, zważywszy na skalę deficytu budżetowego?
14. Czy Ukraina zobowiązała się w jakiejkolwiek formie zrekompensować wysiłek Polski i naszego społeczeństwa w pomocy Ukrainie i jej obywatelom udzielony od roku 2022?