Interpelacja w sprawie decyzji Unii Europejskiej o objęciu nawozów z Rosji i Białorusi cłami oraz skutków tej decyzji dla polskiego rolnictwa i przemysłu nawozowego

Szanowny Panie Ministrze,

w obecnej sytuacji geopolitycznej, wobec trwającej agresji Rosji na Ukrainę, absolutnie kluczowe jest konsekwentne wdrażanie możliwie najszerszych sankcji gospodarczych wobec reżimów Rosji i Białorusi. W tym kontekście należy z zadowoleniem przyjąć decyzję Unii Europejskiej o wprowadzeniu od 1 lipca 2025 r. ceł na nawozy pochodzące z Rosji i Białorusi, które przez wiele miesięcy nieuczciwie zalewały rynek unijny, destabilizując go cenowo i uderzając w unijnych – a przede wszystkim polskich – producentów.

Polska od dawna opowiadała się za objęciem sankcjami wszelkich produktów strategicznych, w tym nawozów, których import wzmacnia rosyjski budżet wojenny i jednocześnie osłabia bezpieczeństwo gospodarcze i żywnościowe krajów Unii Europejskiej. Nie powinno być przyzwolenia na to, by w imię pozornej konkurencyjności utrwalać uzależnienie europejskiego rolnictwa od tanich surowców z Rosji czy Białorusi.

Jednocześnie decyzja ta nie może odbywać się kosztem polskich rolników. Wzrost ceł może bowiem przełożyć się na wzrost cen nawozów na rynku krajowym. Wobec tego konieczne jest nie tylko wsparcie dla krajowych zakładów nawozowych, ale także zapewnienie rolnikom stabilności cen i bezpieczeństwa ekonomicznego. Warto przypomnieć, że w okresie rządów Prawa i Sprawiedliwości, w czasie kryzysu cen nawozów, rząd uruchomił dopłaty dla rolników, skutecznie łagodząc negatywne skutki rynkowe i chroniąc opłacalność produkcji.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo przewiduje uruchomienie instrumentów osłonowych dla rolników na wypadek wzrostu cen nawozów po 1 lipca br., w tym dopłat do zakupu nawozów lub innych form wsparcia?
2. Czy planowane są działania mające na celu wsparcie krajowych producentów nawozów, takich jak Anwil czy Grupa Azoty, m.in. poprzez:
   • zwolnienie z obowiązku udziału w systemie handlu emisjami (ETS) lub jego czasowe zawieszenie,
   • pomoc inwestycyjną lub rekompensaty kosztów energii,
   • uproszczenia proceduralne dla nowych inwestycji?
3. Czy rząd prowadzi analizy skutków decyzji UE dla rynku nawozów w Polsce, w tym pod kątem przewidywanej dostępności, zmian cen i wpływu na opłacalność produkcji rolnej? Czy wyniki tych analiz zostaną upublicznione?
4. Czy Polska podejmie działania na forum unijnym w celu uzyskania wsparcia finansowego z budżetu UE – np. w ramach WPR lub funduszy kryzysowych – na złagodzenie skutków tej decyzji dla rolników?
5. Czy ministerstwo planuje przedstawić długofalową strategię wzmocnienia krajowej niezależności w zakresie nawozów – zarówno poprzez inwestycje w moce produkcyjne, jak i wspieranie innowacyjnych rozwiązań?