Interpelacja w sprawie suwerenności energetycznej Polski w kontekście transformacji energetycznej i systemu handlu emisjami (ETS)

Szanowna Pani Minister,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP składam interpelację w sprawie suwerenności energetycznej Polski w kontekście transformacji energetycznej i systemu handlu emisjami (ETS). System ETS, będący kluczowym narzędziem polityki klimatycznej Unii Europejskiej, nakłada na przedsiębiorstwa obowiązek zakupu uprawnień do emisji CO2, co generuje znaczące koszty, szczególnie dla sektorów zależnych od węgla, takich jak polski sektor energetyczny. Polska, posiadająca zasoby węgla wystarczające na ponad 100 lat, jest zmuszana do szybkiego odchodzenia od tego surowca, co rodzi pytania o suwerenność energetyczną. Alternatywy, takie jak gaz ziemny, zwiększają zależność od importu, co w obecnej sytuacji geopolitycznej budzi obawy o stabilność dostaw.

Zagrożenia płynące z ETS i braku suwerenności energetycznej

Brak suwerenności energetycznej stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego, stabilności gospodarczej i dobrobytu obywateli. System ETS prowadzi do następujących wyzwań:

1. Ekonomiczne obciążenia dla przemysłu i konsumentów:
   W 2014 roku elektrownie węglowe odpowiadały za 81% produkcji energii w Polsce. Koszty zakupu uprawnień do emisji CO2 w 2013 roku wynosiły 11,5% całkowitych kosztów dla elektrowni na węgiel brunatny i 5,7% dla elektrowni na węgiel kamienny, a w 2019 roku mogły przekroczyć bilanse finansowe, zagrażając rentowności. Wzrost kosztów energii obniża konkurencyjność polskiej gospodarki.
2. Zwiększenie zależności od importu gazu:
   Zapotrzebowanie na gaz wzrośnie z 90 TWh rocznie w 2025 roku do 160 TWh w 2040 roku, z czego 50% wzrostu przypadnie na Polskę. Mimo dywersyfikacji dostaw (w 2023 roku ponad 50% gazu pochodziło z Norwegii i Litwy), rosnąca zależność od importu naraża Polskę na ryzyko destabilizacji w przypadku kryzysów geopolitycznych.
3. Utrata kontroli nad polityką energetyczną:
   Unijne cele klimatyczne nie uwzględniają specyfiki polskiego sektora energetycznego. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 czerwca 2025 roku orzekł, że polityki UE, w tym ETS, naruszają suwerenność narodową Polski, ograniczając prawo do wyboru źródeł energii.
4. Wysokie koszty transformacji energetycznej:
   Szacowane koszty transformacji do 2050 roku wynoszą 1,9 bln PLN (437 mld euro). W regionach górniczych, takich jak Śląsk, proces ten może prowadzić do bezrobocia i napięć społecznych.

System ETS stanowi wyzwanie dla suwerenności energetycznej Polski, wymuszając szybkie odchodzenie od węgla i zwiększając zależność od importowanego gazu. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2025 roku podkreśla naruszenie suwerenności narodowej przez polityki UE. Polska musi zrównoważyć cele klimatyczne z bezpieczeństwem energetycznym, uwzględniając krajowe zasoby i uwarunkowania geopolityczne.

W związku z powyższym uprzejmie proszę Panią Minister o odpowiedź na pytania:

1. Jakie działania podejmuje rząd w celu zapewnienia suwerenności energetycznej Polski w kontekście transformacji energetycznej i wyzwań związanych z ETS?
2. Czy rząd rozważa utrzymanie węgla w miksie energetycznym w dłuższym okresie, uwzględniając polskie zasoby i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2025 roku?
3. Jakie kroki podejmuje rząd w celu dywersyfikacji źródeł gazu, aby uniknąć zależności od pojedynczych dostawców, takich jak USA czy Norwegia?
4. Czy rząd negocjuje z UE dostosowanie polityki klimatycznej do polskich uwarunkowań geopolitycznych, szczególnie po wyroku Trybunału Konstytucyjnego?
5. Jakie plany ma rząd w celu rozwoju krajowych technologii niskoemisyjnych, wspierających polską gospodarkę i zmniejszających zależność od importu?
6. Jak rząd planuje finansować transformację energetyczną (437 mld euro do 2050 roku) i czy przewiduje fundusze dla regionów dotkniętych restrukturyzacją, takich jak Śląsk?
7. Jak rząd ocenia wpływ ETS na konkurencyjność polskiego przemysłu w porównaniu z krajami spoza UE, nieobjętymi tymi regulacjami?
8. Czy Polska planuje negocjować wyłączenia lub ulgi w ETS dla kluczowych sektorów, takich jak energetyka czy hutnictwo?
9. Jakie działania podejmuje rząd na poziomie UE, aby zapewnić sprawiedliwą transformację dla krajów zależnych od węgla, takich jak Polska?
10. Jakie były koszty zakupu uprawnień do emisji CO2 w roku: 2015, 2016, 2020, 2021, 2023 i 2024 w całkowitych kosztach dla elektrowni na węgiel brunatny i dla elektrowni na węgiel kamienny?