Interpelacja w sprawie trudnej sytuacji sektora ciepłowniczego w Polsce w kontekście systemu handlu emisjami (ETS)

Szanowna Pani Minister,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP składam interpelację w sprawie trudnej sytuacji sektora ciepłowniczego w Polsce, wynikającej z funkcjonowania unijnego systemu handlu emisjami (ETS) oraz innych czynników wpływających na stabilność finansową i operacyjną przedsiębiorstw ciepłowniczych.

Sektor ciepłowniczy w Polsce odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego, dostarczając ciepło systemowe do ponad połowy gospodarstw domowych (ciepło systemowe). Jednak od lat boryka się z poważnymi wyzwaniami finansowymi, wynikającymi z regulowanych taryf, które nie pokrywają kosztów produkcji energii, w tym kosztów zakupu uprawnień do emisji CO2 w ramach ETS. Dane wskazują na deficyt finansowy sektora na poziomie 22% w 2022 roku i 10% w 2023 roku, co zmusza przedsiębiorstwa do zaciągania kredytów na zakup uprawnień, pogłębiając ich zadłużenie i ograniczając możliwości inwestycyjne w transformację energetyczną. Dodatkowo wysokie kary za nieumorzenie uprawnień (100 EUR za tonę CO2) są nakładane bez uwzględnienia przyczyn, takich jak brak płynności finansowej, co dodatkowo obciąża sektor.

Sytuację komplikują rosnące ceny uprawnień ETS, które w 2021 roku zbliżyły się do 100 EUR za tonę (nieopłacalne ciepło), oraz konieczność dostosowania sektora do ambitnych celów unijnej polityki klimatycznej, w tym pakietu „Fit for 55” i dyrektywy RED II, które zakładają m.in. wzrost udziału OZE w ciepłownictwie do 28,4% do 2030 roku (projekt strategii). Brak wystarczających środków na modernizację infrastruktury oraz uzależnienie od paliw kopalnych (ok. 80% w ciepłownictwie systemowym) stawiają sektor w obliczu ryzyka upadłości niektórych przedsiębiorstw, co może zagrozić stabilności dostaw ciepła w wielu miastach, takich jak Jaworzno, Ostrowiec Świętokrzyski czy Cieszyn.

W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie działania podejmuje rząd w celu wsparcia sektora ciepłowniczego w pokryciu kosztów zakupu uprawnień ETS? Jakie konkretne mechanizmy finansowe lub regulacyjne zostały wprowadzone lub są planowane, aby złagodzić obciążenia związane z ETS? Czy rząd rozważa dalsze zwiększenie puli bezpłatnych uprawnień lub inne formy wsparcia, takie jak rekompensaty dla przedsiębiorstw ciepłowniczych?
2. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska rozważa wprowadzenie mechanizmu ważenia kar za nieumorzenie uprawnień ETS, aby uwzględniać okoliczności, takie jak brak płynności finansowej przedsiębiorstw? Czy podejmowane są działania w celu złagodzenia skutków kar dla firm, które z przyczyn niezależnych nie są w stanie umorzyć uprawnień w terminie? Jeśli tak, jakie rozwiązania są analizowane?
3. Jakie kroki podejmuje rząd w celu zmiany regulacji taryfowych, aby umożliwić przedsiębiorstwom ciepłowniczym pokrycie kosztów produkcji energii, w tym kosztów ETS? Czy planowane są zmiany w zasadach ustalania taryf przez Urząd Regulacji Energetyki, aby lepiej odzwierciedlały rzeczywiste koszty produkcji? Jakie działania podejmowane są w celu zrównoważenia interesów producentów i odbiorców ciepła?
4. Czy analizowano możliwość tymczasowego wyłączenia sektora ciepłowniczego z systemu ETS, podobnie jak ma to miejsce w przypadku instalacji o mocy poniżej 20 MW? Czy rząd rozważał takie rozwiązanie jako tymczasową ulgę dla sektora? Jeśli tak, jakie były wyniki tych analiz? Jeśli nie, czy takie analizy są planowane?
5. Czy rząd planuje wsparcie dla przedsiębiorstw ciepłowniczych w postaci dotacji lub preferencyjnych kredytów na inwestycje w technologie niskoemisyjne, aby ułatwić transformację energetyczną? Jakie konkretne programy finansowe są dostępne lub planowane dla sektora ciepłowniczego? Czy istnieją dedykowane fundusze na modernizację infrastruktury, rozwój OZE lub poprawę efektywności energetycznej?