Interpelacja w sprawie uregulowania zasad stosowania części samochodowych przy naprawach finansowanych z ubezpieczenia OC sprawcy

Szanowny Panie Ministrze,

do mojego biura poselskiego coraz częściej trafiają sygnały od obywateli wskazujące na problematyczne praktyki stosowane przez zakłady ubezpieczeń w zakresie napraw powypadkowych finansowanych z polisy OC sprawcy. W wielu przypadkach poszkodowani informują, że ubezpieczyciele w swoich kosztorysach zakładają montaż części zamiennych, nawet w sytuacjach, gdy pojazd przed szkodą był wyposażony wyłącznie w części oryginalne producenta. Dotyczy to również elementów mających znaczenie dla bezpieczeństwa, takich jak zderzaki, belki, pasy przednie czy elementy strukturalne karoserii. Poszkodowani często nie są o tym informowani wprost, a dokumentacja przedstawiana przez zakład ubezpieczeń nie wskazuje jednoznacznie rodzaju zastosowanych części. Z kolei odmowa akceptacji zamienników przez poszkodowanego skutkuje najczęściej tym, że ubezpieczyciel pozostaje przy własnej wycenie bez uwzględnienia zastrzeżeń lub potrzeby przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody.

Obowiązujące przepisy prawa cywilnego (art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego) wskazują na konieczność pełnego naprawienia szkody i przywrócenia stanu sprzed wypadku. Jednak brak szczegółowej regulacji ustawowej w zakresie rodzaju części dopuszczalnych do użycia w naprawie powoduje znaczną swobodę działania zakładów ubezpieczeń, które mogą kierować się własną polityką kosztową – nie zawsze jednak zgodną z interesem i bezpieczeństwem poszkodowanego. Brak definicji ustawowej oraz brak jednoznacznych przepisów określających zasady stosowania części oryginalnych, zamiennych certyfikowanych i niecertyfikowanych prowadzi do istotnej nierówności stron w sporze o naprawę pojazdu.

Warto jednocześnie podkreślić, że ani Komisja Nadzoru Finansowego, ani Ministerstwo Finansów nie opublikowały dotąd wiążących wytycznych lub rekomendacji, które jasno określałyby standardy napraw powypadkowych finansowanych z OC sprawcy. Rekomendacje UKNF ograniczają się do kwestii przejrzystości wycen i dokumentów, nie przesądzając o obowiązku stosowania części oryginalnych lub certyfikowanych. Rzecznik finansowy w swoich opiniach podkreśla wprawdzie konieczność przywrócenia pełnej wartości użytkowej pojazdu, jednak jego stanowiska nie mają charakteru normatywnego ani wiążącego.

W związku z tym rośnie potrzeba interwencji ustawodawczej, która wprowadziłaby jednolite zasady dla całego rynku. Przejrzystość co do rodzaju części, obowiązek stosowania części tożsamych z zamontowanymi przed szkodą oraz prawo poszkodowanego do decydowania o zakresie naprawy to elementy, które wymagają jednoznacznego określenia. Dotyczy to w szczególności elementów mających wpływ na bezpieczeństwo czynne i bierne pojazdu.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Finansów prowadzi analizy dotyczące stosowania części nieoryginalnych przez zakłady ubezpieczeń w kosztorysach napraw z OC sprawcy?
2. Czy rząd planuje wprowadzenie przepisów ustawowych jednoznacznie regulujących dopuszczalność stosowania zamienników w naprawach finansowanych z ubezpieczeń komunikacyjnych?
3. Czy planowana jest nowelizacja ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej lub ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w zakresie określenia standardów napraw powypadkowych?
4. Czy Ministerstwo Finansów współpracuje z UKNF w zakresie opracowania wiążących wytycznych dla zakładów ubezpieczeń w zakresie stosowania części samochodowych w procesie likwidacji szkód?
5. Czy w ocenie rządu dopuszczalne jest stosowanie niecertyfikowanych zamienników w naprawach pojazdów bez wiedzy i zgody poszkodowanego?

Z wyrazami szacunku

Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP