Interpelacja w sprawie respektowania uprawnień zasłużonych honorowych dawców krwi do korzystania ze świadczeń zdrowotnych poza kolejnością

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z interpelacją w sprawie praktycznego respektowania przez podmioty lecznicze przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w szczególności art. 47c, który przewiduje dla zasłużonych honorowych dawców krwi (ZHDK) uprawnienie do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej poza kolejnością.

Pomimo jednoznacznego brzmienia przepisów, z których wynika, że osoby uprawnione mają prawo do świadczeń zdrowotnych w dniu zgłoszenia, a jeśli to niemożliwe – w terminie nie późniejszym niż 7 dni roboczych, docierają do mnie liczne sygnały, że w praktyce uprawnienia te są często ignorowane lub błędnie interpretowane przez część świadczeniodawców.

Przykładem może być sytuacja opisana przez zasłużonego honorowego dawcę krwi, który próbował zarejestrować się do poradni specjalistycznej w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Choszcznie. Zgodnie z relacją pacjenta, odmówiono mu rejestracji poza kolejnością ze względu na fakt, że była to wizyta kontrolna, a nie pierwszorazowa. W odpowiedzi na skargę, dyrekcja szpitala stwierdziła, że art. 19a ustawy odnosi się wyłącznie do „świadczeniobiorców zgłaszających się po raz pierwszy”, ignorując tym samym zapis art. 47c, który nie różnicuje prawa do korzystania poza kolejnością ze względu na to, czy wizyta jest pierwsza, czy kolejna.

Co więcej, w odpowiedzi dyrektora SPZOZ w Choszcznie zawartej w piśmie z dnia 21 stycznia 2025 r. (znak: ZRP/051/4/2025/MP), zauważa się wyraźną rozbieżność interpretacyjną pomiędzy literalnym brzmieniem ustawy a praktyką niektórych placówek. Autor pisma powołuje się na harmonogramy przyjęć oraz inne ustalenia wewnętrzne, które w rzeczywistości mogą naruszać prawo pacjentów do priorytetowego dostępu do leczenia.

W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na poniższe pytania:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia monitoruje, jak podmioty lecznicze w Polsce respektują uprawnienia wynikające z art. 47c ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych?
2. Czy ministerstwo posiada dane dotyczące skarg wnoszonych przez ZHDK w związku z odmową udzielenia świadczeń poza kolejnością? Jeśli tak, ile takich skarg wpłynęło w ciągu ostatnich 5 lat i jak były rozpatrywane?
3. Czy planowane są zmiany legislacyjne doprecyzowujące zapisy ustawy, aby ograniczyć możliwość dowolnej interpretacji przepisów przez placówki medyczne?
4. Jakie działania edukacyjne lub kontrolne podejmuje Ministerstwo Zdrowia wobec podmiotów medycznych, które stosują własne, nieuprawnione interpretacje ustawy – jak np. w cytowanym przypadku ograniczenia prawa do pierwszej wizyty?
5. Gdzie – poza biurem Rzecznika Praw Pacjenta – mogą kierować skargi pacjenci, którym odmówiono realizacji ustawowego prawa do korzystania z usług poza kolejnością?
6. Czy ministerstwo planuje uruchomienie specjalnej infolinii lub punktu zgłoszeniowego dla zasłużonych honorowych dawców krwi, którzy napotykają trudności w realizacji swoich uprawnień? Jeśli tak, to kiedy i w jakiej formie? Jeśli nie, to z jakich powodów?

W świetle powyższego zwracam uwagę, że ustawodawca nie przewidział żadnych ograniczeń co do liczby lub rodzaju wizyt, w których można skorzystać z tego uprawnienia. Praktyka niektórych placówek, które honorują ten przywilej wyłącznie podczas pierwszego kontaktu pacjenta ze specjalistą, jest w mojej ocenie niezgodna z duchem i literą ustawy.

Zasłużeni honorowi dawcy krwi to osoby, które przez lata bezinteresownie wspierały system ochrony zdrowia – nie tylko symbolicznie, ale rzeczywiście ratując ludzkie życie. Oczekują, że państwo dotrzyma danego im słowa i zapewni respektowanie gwarantowanych im praw.

Z poważaniem

Rafał Siemaszko