Interpelacja w sprawie procedur bankowych stosowanych wobec osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne (PEP) oraz ich rodzin i współpracowników

Szanowny Panie Ministrze,

zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i wytycznymi instytucji międzynarodowych, osoby zajmujące eksponowane stanowiska polityczne (PEP) podlegają wzmożonemu nadzorowi finansowemu, mającemu na celu zapobieganie procederom prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu. Jest to zrozumiałe i uzasadnione w kontekście konieczności zapewnienia przejrzystości życia publicznego oraz przeciwdziałania korupcji.

Niemniej jednak, w praktyce obserwujemy coraz częstsze sygnały o poważnych trudnościach, z jakimi spotykają się osoby zakwalifikowane jako PEP, a także ich najbliżsi – w tym członkowie rodzin oraz współpracownicy. Dotyczy to m.in. procedur otwierania rachunków bankowych, uzyskiwania kredytów czy korzystania z usług finansowych. Dochodzi do sytuacji, w których osoby niepełniące żadnych funkcji publicznych są w praktyce traktowane jako klienci „wysokiego ryzyka” jedynie z uwagi na powiązania rodzinne lub zawodowe, co może budzić uzasadnione wątpliwości co do poszanowania zasady równego traktowania obywateli.

W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2022 r. poz. 1339), zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie konkretne procedury obowiązują obecnie w instytucjach finansowych w odniesieniu do osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne (PEP) oraz ich rodzin i współpracowników?
2. Czy Ministerstwo Finansów monitoruje praktyczne skutki tych regulacji oraz przypadki możliwego nadużywania statusu PEP przez instytucje finansowe?
3. Czy w opinii Pana Ministra obecne przepisy i procedury w wystarczającym stopniu chronią zasadę równego traktowania obywateli, w szczególności członków rodzin PEP, którzy nie są aktywnymi uczestnikami życia publicznego?
4. Czy ministerstwo planuje jakiekolwiek zmiany w przepisach lub wytycznych w celu zrównoważenia potrzeby nadzoru finansowego nad osobami pełniącymi funkcje publiczne z ochroną praw obywatelskich ich rodzin i bliskich?
5. Czy zdaniem Pana Ministra istnieje możliwość opracowania alternatywnych rozwiązań, które zapewnią skuteczne monitorowanie przepływów finansowych wśród osób pełniących ważne funkcje publiczne – np. poprzez dedykowane służby i mechanizmy wewnętrzne – bez konieczności stosowania uciążliwych procedur bankowych wobec członków ich rodzin?

Z całą stanowczością pragnę podkreślić, że walka z korupcją i nielegalnymi przepływami finansowymi jest niezwykle istotna. Jednak równie istotne jest to, aby w imię słusznych celów nie dochodziło do faktycznej dyskryminacji osób, które nie pełnią funkcji publicznych i nie powinny ponosić konsekwencji jedynie z racji więzów rodzinnych.

Z wyrazami szacunku

Dorota Marek
Posłanka na Sejm RP