Interpelacja w sprawie rozszerzenia celów przetwarzania informacji w ustawie o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, ceł i innych należności pieniężnych

W ramach działalności Zespołu SprawdzaMY Rafała Brzoski dokonano analizy ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, ceł i innych należności pieniężnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2009), która miała służyć implementacji dyrektywy Rady 2010/24/UE z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń.

Analiza wykazała istotny przypadek nadregulacji, czyli rozszerzenia zakresu stosowania prawa UE, które nie znajduje podstawy w treści samej dyrektywy. Zgodnie z art. 23 ust. 1 i 3 dyrektywy 2010/24/UE informacje przekazywane w ramach wzajemnej pomocy mogą być wykorzystywane wyłącznie do celów dochodzenia należności objętych zakresem dyrektywy, ewentualnie – za zgodą państwa udzielającego informacji – także do celów podobnych, takich jak obliczanie i dochodzenie składek na ubezpieczenia społeczne.

Tymczasem polskie przepisy (art. 28 i 29 ustawy) przewidują możliwość wykorzystania przekazywanych informacji także do innych celów, nieobjętych zakresem unijnej regulacji. Takie rozwiązanie jest sprzeczne z intencją ustawodawcy unijnego, który celowo ograniczył możliwość dalszego przetwarzania informacji wyłącznie do określonych przypadków – z uwagi na wrażliwość danych podatkowych i potrzebę poszanowania zasad współpracy między państwami członkowskimi.

W związku z tym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Z jakich powodów polski ustawodawca zdecydował się na rozszerzenie katalogu celów, do których mogą być wykorzystywane informacje przekazywane w ramach wzajemnej pomocy między państwami członkowskimi?

2. Jakie „inne cele” są obecnie dopuszczalne zgodnie z art. 28 i 29 ustawy i w jakich konkretnych sytuacjach były one stosowane od czasu wejścia w życie przepisów?

3. Czy wprowadzona regulacja była konsultowana z Komisją Europejską pod kątem zgodności z zakresem i celem dyrektywy 2010/24/UE?

4. Czy rząd Donalda Tuska planuje utrzymanie tego stanu prawnego, który może naruszać zasadę ograniczonego celu przetwarzania danych w relacjach między państwami członkowskimi?

5. Czy rząd posiada dane dotyczące liczby przypadków, w których informacje uzyskane na podstawie tej ustawy zostały przekazane do innych celów niż przewidziane w prawie unijnym?

Przyjęcie przepisów rozszerzających możliwości przetwarzania informacji bez wyraźnego umocowania w unijnych regulacjach budzi poważne wątpliwości w zakresie poszanowania prawa do prywatności, ochrony danych osobowych i zasady zaufania do państwa prawa. Jest to kolejny przykład, jak obecna większość rządowa pod wodzą Donalda Tuska poszerza możliwości administracji kosztem obywateli – poza granice przewidziane prawem unijnym.