Interpelacja w sprawie uznania systemu konsorcyjnego za nieuczciwą praktykę rynkową niezależnie od jego faktycznej formy działania

Zwracam się z interpelacją dotyczącą kontrowersyjnego przepisu zawartego w art. 10 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 845), który automatycznie uznaje działalność w formie systemu konsorcyjnego za nieuczciwą praktykę rynkową, niezależnie od tego, czy rzeczywiście spełnia ona przesłanki tej definicji wynikające z prawa unijnego.

Zgodnie z dyrektywą 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady nieuczciwa praktyka handlowa to taka, która:

• jest sprzeczna z wymogami staranności zawodowej oraz
• w sposób istotny zniekształca lub może zniekształcić decyzje zakupowe przeciętnego konsumenta (art. 5 ust. 2 dyrektywy).

Co więcej, katalog praktyk nieuczciwych zawarty w art. 5 ust. 4 dyrektywy ma charakter wskazujący, a nie zamknięty, i obejmuje m.in. działania wprowadzające w błąd lub agresywne – ale nie obejmuje w żaden sposób działalności konsorcyjnej jako takiej.

Tymczasem polski ustawodawca w art. 10 ww. ustawy:

• z góry, bez analizy konkretnego przypadku uznaje prowadzenie działalności w formie systemu konsorcyjnego za nieuczciwą praktykę rynkową,
• co narusza zasadę proporcjonalności i obiektywnej oceny przesłanek wymaganych przez prawo UE.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jaka była podstawa merytoryczna i prawna dla przyjęcia, że sam fakt prowadzenia działalności w formie systemu konsorcyjnego stanowi nieuczciwą praktykę rynkową – bez względu na rzeczywisty sposób jej prowadzenia?
2. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości lub Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeprowadziły analizę zgodności przepisu art. 10 ustawy z dyrektywą 2005/29/WE, a jeśli tak – jakie były jej wyniki?
3. Czy ustawodawca planuje nowelizację tego przepisu w celu dostosowania go do unijnego standardu oceny praktyk rynkowych opartego na analizie indywidualnych przypadków?
4. Ilu przedsiębiorców w ostatnich 5 latach zostało pociągniętych do odpowiedzialności wyłącznie na podstawie art. 10, bez wykazania naruszenia przesłanek z art. 5 ust. 2 dyrektywy?
5. Czy rząd Donalda Tuska zamierza utrzymywać praktykę automatycznego zakwalifikowania całego modelu działalności jako nieuczciwego, mimo że nie wynika to z prawa Unii Europejskiej?

Ustawa, która automatycznie piętnuje całą formę działalności gospodarczej bez analizy konkretnych działań i wpływu na konsumentów, to klasyczny przykład nadregulacji (tzw. gold-platingu), który niszczy swobodę działalności gospodarczej i utrudnia rozwój alternatywnych modeli finansowania. Jest to sprzeczne z zasadą równości wobec prawa, uczciwej konkurencji i podstawowymi wartościami wspólnego rynku UE.