Interpelacja w sprawie rozszerzenia "exit tax" na majątek osobisty osób fizycznych jako przejawu nadregulacji

Interpelacja odnosi się do kolejnego przykładu nadregulacji wskazanego w raporcie Zespołu SprawdzaMY Rafała Brzoski, w szczególności do rozszerzenia zakresu przedmiotowego tzw. exit tax w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Przepisy zawarte w art. 30da-30dh ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 163, 340 i 348), wprowadzone ustawą z dnia 23 października 2018 r., implementują dyrektywę Rady (UE) 2016/1164, której celem było przeciwdziałanie agresywnemu planowaniu podatkowemu, w szczególności w odniesieniu do podatników podatku CIT.

Zgodnie z literalnym brzmieniem dyrektywy oraz jej motywami, przepisy dotyczące opodatkowania niezrealizowanych zysków miały dotyczyć wyłącznie podmiotów podlegających opodatkowaniu podatkiem od osób prawnych. Polski ustawodawca rozszerzył jednak zakres regulacji – nie tylko na osoby fizyczne (co już wcześniej wskazano jako nadregulację), ale również na ich majątek osobisty, czyli aktywa niezwiązane z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Orzecznictwo sądowe (m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2022 r., sygn. II FSK 1186/20 oraz z 2 grudnia 2021 r., sygn. II FSK 1187/21) potwierdza, że w przypadku zmiany rezydencji podatkowej osoby fizycznej, obowiązek zapłaty „exit tax” obejmuje także składniki majątku prywatnego, takie jak akcje, udziały, papiery wartościowe czy nieruchomości.

Skutki tego rodzaju nadregulacji:

• opodatkowaniu podlega majątek, który nie przyniósł realnego dochodu (dochód hipotetyczny),
• podatnik jest zmuszony do zapłaty podatku z tytułu samego faktu zmiany miejsca zamieszkania,
• ogranicza to konstytucyjną swobodę przemieszczania się i zakładania miejsca zamieszkania poza granicami Polski,
• zniechęca do inwestowania kapitału prywatnego w Polsce i utrudnia powrót polskich obywateli z zagranicy.

W związku z publiczną deklaracją Donalda Tuska z dnia 22 maja 2025 r., w której zapowiedział przygotowanie ponad 100 ustaw deregulacyjnych do końca maja, należy uzyskać odpowiedzi:

1. Czy rząd planuje nowelizację art. 30da-30dh ustawy o PIT w zakresie wyłączenia majątku osobistego z zakresu „exit tax”, zgodnie z intencją dyrektywy 2016/1164?

2. Czy została przeprowadzona analiza skutków prawnych i ekonomicznych objęcia „exit tax” majątkiem osobistym, w szczególności dla osób posiadających oszczędności lub prywatne inwestycje?

3. Czy rząd uznaje ten stan prawny za przejaw nadregulacji i czy znajduje się on na liście aktów prawnych przewidzianych do rewizji w ramach procesu deregulacyjnego?

4. Czy Ministerstwo Finansów dokonało oceny zgodności obowiązujących przepisów z Kartą praw podstawowych UE, w szczególności w zakresie swobody przemieszczania się, ochrony własności oraz zakazu nadmiernego fiskalizmu?

Przepisy „exit tax” w obecnym kształcie rażąco wykraczają poza unijny standard i stanowią przykład nieproporcjonalnej ingerencji państwa w prawa obywatelskie. Wymagają one pilnej rewizji w ramach obiecywanych działań deregulacyjnych.