Interpelacja w sprawie nadregulacyjnego rozszerzenia "exit tax" na osoby fizyczne w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych

Interpelacja dotyczy kolejnego przypadku nadregulacji, wskazanego w raporcie Zespołu SprawdzaMY Rafała Brzoski, a odnoszącego się do implementacji dyrektywy Rady (UE) 2016/1164 ustanawiającej przepisy mające na celu przeciwdziałanie unikaniu opodatkowania.

W polskim porządku prawnym przepisy dotyczące tzw. exit tax zostały wprowadzone ustawą z dnia 23 października 2018 r. i obecnie znajdują się w art. 30da-30di ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 163, 340 i 348). Regulacja ta obejmuje osoby fizyczne i przewiduje opodatkowanie niezrealizowanych zysków kapitałowych w sytuacji zmiany rezydencji podatkowej oraz przeniesienia aktywów o wartości przekraczającej 4 mln zł poza granice Polski.

Problem polega na tym, że dyrektywa 2016/1164 wyraźnie odnosi się do podatników objętych podatkiem od osób prawnych. W motywie 4 preambuły wskazano jednoznacznie, że nie jest wskazane rozszerzenie zakresu działania dyrektywy na podmioty niepodlegające opodatkowaniu podatkiem od osób prawnych. Mimo to, polski ustawodawca wdrożył regulację w szerszym zakresie niż wymaga tego prawo unijne, obejmując również osoby fizyczne – co jest klasycznym przykładem nadregulacji (gold-platingu).

Skutki tej regulacji są nieproporcjonalne:

• obciąża ona osoby fizyczne obowiązkiem podatkowym od hipotetycznych zysków, które nie zostały zrealizowane i nie stanowią jeszcze faktycznego dochodu,
• ogranicza swobodę przepływu osób i kapitału w ramach Unii Europejskiej,
• może zniechęcać osoby prywatne do inwestowania lub lokowania kapitału w Polsce,
• podważa zasadę równego traktowania podatników w kontekście prawa unijnego.

W związku z zapowiedzią Donalda Tuska z dnia 22 maja 2025 r. dotyczącą przygotowania ponad 100 ustaw deregulacyjnych, należy uzyskać odpowiedzi:

1. Czy rząd planuje nowelizację ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie przepisów art. 30da-30di, w celu ograniczenia ich wyłącznie do podmiotów objętych podatkiem od osób prawnych, zgodnie z zakresem dyrektywy 2016/1164?

2. Czy została przeprowadzona analiza skutków gospodarczych rozszerzenia „exit tax” na osoby fizyczne – w tym skutków dla mobilności podatników i atrakcyjności inwestycyjnej Polski?

3. Czy rząd uznał rozszerzenie tej regulacji na osoby fizyczne za przypadek nadregulacji i objął ją planem deregulacyjnym?

4. Czy planowane jest zniesienie lub istotne złagodzenie tego obowiązku podatkowego wobec osób fizycznych w ramach ustawy deregulacyjnej?

Wprowadzenie „exit tax” dla osób fizycznych wbrew literalnemu brzmieniu i duchowi unijnej dyrektywy to przykład niepotrzebnego fiskalizmu i nadmiarowej ingerencji państwa w prawa majątkowe obywateli.