Interpelacja w sprawie nadmiernego rozszerzenia domniemania szkody w ustawie o roszczeniach z tytułu naruszenia prawa konkurencji

Interpelacja odnosi się do kolejnego przykładu nadregulacji wskazanego w raporcie Zespołu SprawdzaMY Rafała Brzoski.

Dotyczy art. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2017 r. o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji (Dz. U. poz. 1132), która miała na celu implementację dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/104/UE.

Zgodnie z art. 17 ust. 2 tej dyrektywy, domniemanie wyrządzenia szkody dotyczy wyłącznie przypadków naruszeń kartelowych – takich jak zmowy cenowe, ustalanie warunków dostaw czy podział rynku pomiędzy konkurentów. Dyrektywa w żaden sposób nie rozszerza domniemania szkody na inne formy naruszenia prawa konkurencji.

Tymczasem polski ustawodawca, przekraczając wymogi prawa unijnego, przyjął rozwiązanie znacznie szersze: objął domniemaniem szkody nie tylko porozumienia kartelowe, ale wszelkie naruszenia art. 101 i 102 Traktatu o funkcjonowaniu UE oraz art. 6 i 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W praktyce oznacza to domniemanie szkody również w przypadkach nadużywania pozycji dominującej.

Taki stan prawny prowadzi do:

• nieuzasadnionego przerzucenia ciężaru dowodu na przedsiębiorcę w sytuacjach, które nie powinny podlegać domniemaniu,
• osłabienia pozycji procesowej firm, które działają zgodnie z prawem, ale są zmuszone do kosztownego udowadniania braku szkody,
• wzrostu ryzyka prawnego i kosztów obsługi prawnej, co w szczególności dotyka dużych przedsiębiorstw działających na rynkach regulowanych,
• zniechęcania do podejmowania działań rynkowych, które mogą zostać zinterpretowane jako nadużycie pozycji rynkowej mimo braku faktycznej szkody.

W związku z deklaracją Donalda Tuska z 22 maja 2025 roku o przygotowaniu ponad 100 ustaw deregulacyjnych, należy uzyskać odpowiedzi:

1. Czy rząd planuje nowelizację art. 7 ustawy o roszczeniach z tytułu naruszenia prawa konkurencji, która ograniczy domniemanie szkody wyłącznie do przypadków karteli, zgodnie z dyrektywą 2014/104/UE?

2. Czy została przeprowadzona analiza skutków prawnych i ekonomicznych obecnego przepisu dla polskich przedsiębiorców, w szczególności podmiotów działających w warunkach silnej pozycji rynkowej?

3. Czy rząd uznał rozszerzone domniemanie szkody za formę nadregulacji i ujął ten przypadek wśród projektowanych działań deregulacyjnych?

4. Czy zostanie przeprowadzony przegląd innych przepisów implementujących dyrektywy unijne, w których mogło dojść do podobnych rozszerzeń skutkujących przerzuceniem ciężaru dowodowego na przedsiębiorców?

Rozszerzenie domniemania szkody poza ramy wyznaczone przez dyrektywę unijną narusza zasadę proporcjonalności, osłabia pewność prawa i obciąża uczestników rynku w sposób wykraczający poza obowiązki wynikające z prawa UE.