Interpelacja w sprawie zamkniętego katalogu naruszeń w ustawie o ochronie sygnalistów jako formy nadregulacji (gold-platingu)

Interpelacja dotyczy jednego z przypadków nadregulacji wskazanych w raporcie zespołu SprawdzaMY Rafała Brzoski.

Chodzi o ustawę z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów (Dz. U. poz. 928), a dokładnie o art. 3 ust. 2, który ogranicza możliwość rozszerzania katalogu naruszeń możliwych do zgłoszenia przez sygnalistów. Zgodnie z przyjętymi przepisami podmioty prywatne mogą w procedurze wewnętrznej uwzględniać wyłącznie naruszenia regulacji wewnętrznych i standardów etycznych zgodnych z obowiązującym prawem. Skutkuje to przyjęciem katalogu zamkniętego – co potwierdza interpretacja przedstawiona przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w trakcie prac sejmowych.

Takie podejście stanowi istotne odstępstwo od dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937, która nie tylko nie wymaga przyjęcia katalogu zamkniętego, ale wręcz zachęca do szerszego zakresu ochrony dla sygnalistów. W efekcie osoby zgłaszające niektóre naruszenia prawa mogą nie podlegać ochronie przewidzianej w ustawie, mimo że dyrektywa dopuszcza ich objęcie.

Rozwiązanie to jest przykładem nieuzasadnionego gold-platingu – nadregulacji, która może skutkować pogorszeniem warunków funkcjonowania przedsiębiorstw i osłabieniem ochrony pracowników. Ogranicza ono możliwość kształtowania skutecznych mechanizmów sygnalizowania naruszeń w sektorze prywatnym oraz zmniejsza zgodność ustawy z realiami funkcjonowania podmiotów na wspólnym rynku UE.

W związku z deklaracją złożoną 22 maja 2025 roku, zgodnie z którą do końca maja rząd ma przygotować ponad 100 ustaw deregulacyjnych, konieczne jest wyjaśnienie:

1. Czy została przygotowana ustawa deregulacyjna likwidująca wskazany przypadek nadregulacji w ustawie o ochronie sygnalistów?

2. Czy rząd przewiduje nowelizację art. 3 ust. 2 ustawy, tak aby umożliwić przedsiębiorcom objęcie ochroną także innych naruszeń prawa, zgodnie z celem dyrektywy 2019/1937?

3. Czy została przeprowadzona ocena skutków gospodarczych oraz społecznych obowiązywania zamkniętego katalogu naruszeń zawartego w obecnie obowiązującej ustawie?

4. Czy w ramach planowanych działań deregulacyjnych przewidziano zmiany legislacyjne, które dostosują przepisy do standardów funkcjonujących w większości państw UE, gdzie sygnaliści objęci są szerszą ochroną?