Interpelacja w sprawie roli Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz jednostek podległych i nadzorowanych w przeciwdziałaniu współczesnym zagrożeniom strategicznym, środowiskowym i biologicznym

Szanowny Panie Ministrze,

w związku z pogłębiającym się kryzysem bezpieczeństwa żywnościowego w Polsce i Europie, który jest skutkiem zarówno konfliktu zbrojnego w Ukrainie, niekorzystnych zmian klimatycznych, jak i destabilizacji rynków rolnych oraz wzrostu zagrożeń biologicznych i chemicznych – pragnę zwrócić uwagę na kluczową rolę, jaką odgrywa Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz jednostki mu podległe i nadzorowane.

Z perspektywy interesu narodowego oraz bezpieczeństwa polskich producentów rolnych i konsumentów żywności zasadnym jest uzyskanie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Napływ produktów rolnych z Ukrainy

Czy ministerstwo dysponuje danymi dotyczącymi ilości, rodzaju i kierunków dystrybucji produktów rolnych pochodzących z Ukrainy, które w latach 2024–2025 zostały wprowadzone na rynek polski?
Czy MRiRW posiada informacje o liczbie przypadków stwierdzenia pozostałości pestycydów, mikotoksyn, GMO lub przekroczeń norm sanitarnych w tych produktach?
Jakie zmiany w procedurach kontroli granicznej i wewnętrznej zostały wdrożone, aby zapewnić jakość i bezpieczeństwo tych towarów?
Czy planowane są ograniczenia importu lub mechanizmy rekompensat dla polskich producentów w obliczu spadku cen skupu wywołanego niekontrolowanym importem?

2. Umowa UE–MERCOSUR

Czy MRiRW przeprowadziło analizę skutków społeczno-gospodarczych i środowiskowych planowanej umowy UE–MERCOSUR dla polskiego rolnictwa?
Czy ministerstwo ocenia wpływ importu produktów rolnych z Ameryki Południowej (np. wołowiny, drobiu, soi, cukru trzcinowego) na konkurencyjność polskiego sektora rolnego?
Jakie działania Polska podejmuje w ramach Rady UE, by zablokować lub renegocjować zapisy umowy, które mogą uderzyć w interesy krajowych rolników?

3. Susza i zmiany klimatyczne

Czy MRiRW posiada aktualizowaną mapę regionów Polski najbardziej zagrożonych suszą rolniczą i deficytem wód opadowych?
Jakie środki finansowe zostały uruchomione w ramach WPR i krajowych programów na rozwój retencji wodnej, melioracji i mikroretencji?
Czy planowane są zmiany w systemie ubezpieczeń rolniczych, które objęłyby ryzyka klimatyczne w sposób kompleksowy (np. susza, grad, burze pyłowe)?

4. Choroby zakaźne zwierząt (ASF, grypa ptaków, grypa bydła)

Jakie są obecne dane dotyczące liczby ognisk ASF u dzików i świń w 2025 roku oraz działań podejmowanych w zakresie bioasekuracji gospodarstw?
Czy ministerstwo opracowało strategię zwalczania nowej fali wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI), z uwzględnieniem ryzyka zoonozy (przenoszenia na ludzi)?
Jakie są procedury w przypadku wystąpienia pryszczycy – czy prowadzony jest nadzór epizootyczny, badania przesiewowe i gotowość do ewentualnego uboju prewencyjnego?
Wysoce zjadliwa grypa ptaków (HPAI) to szczególnie niebezpieczna postać grypy ptasiej wywołana wirusami grypy typu A, najczęściej podtypami H5N1, H5N8 i H7N9. Charakteryzuje się: bardzo wysoką śmiertelnością wśród drobiu (do 100% w ciągu 48 godzin), możliwością szybkiego rozprzestrzeniania się drogą kropelkową i poprzez kontakt pośredni, ryzykiem przeniesienia na człowieka (w przypadku H5N1 – śmiertelność u ludzi sięgała nawet 50% w zdiagnozowanych przypadkach).
W związku z powyższym HPAI stanowi realne zagrożenie dla bezpieczeństwa żywnościowego, zdrowia publicznego oraz eksportu polskiego drobiu.

5. Zagrożenia sabotażem biologicznym i chemicznym

Czy resort dysponuje systemem wczesnego ostrzegania przed wprowadzeniem do środowiska rolniczego szkodników inwazyjnych lub patogenów o nieznanym pochodzeniu?
Czy w latach 2024-2025 odnotowano przypadki celowego zanieczyszczenia upraw, pasz, wody lub żywności, mogące wskazywać na działania sabotażowe?
Czy MRiRW, we współpracy z ABW i Policją, prowadzi symulacje lub ćwiczenia na wypadek ataku agroterrorystycznego, np. z użyciem nielegalnych pestycydów, środków hormonalnych lub bakterii (np. salmonella, E. coli, listeria)?

6. Infrastruktura krytyczna i bezpieczeństwo państwa

Jakie elementy infrastruktury rolno-spożywczej (np. magazyny zbożowe, zakłady uboju, stacje paszowe, węzły logistyczne) zostały formalnie uznane za infrastrukturę krytyczną?
Czy MRiRW współpracuje z MON i MSWiA w zakresie ich ochrony fizycznej i cyberbezpieczeństwa?
Czy rozważane jest stworzenie systemu strategicznych rezerw żywności i pasz na poziomie regionalnym?

7. Grunty Skarbu Państwa jako bufor strategiczny

Czy ministerstwo analizuje możliwość czasowego lub stałego przekazania gruntów należących do KOWR pod uprawy kluczowe dla samowystarczalności żywnościowej (np. zboża, rośliny wysokobiałkowe)?
Czy rozważane jest wprowadzenie przepisów umożliwiających priorytetowy dostęp do tych gruntów dla producentów objętych sankcjami rynkowymi (np. ze względu na ASF, grypę ptaków, embargo)?

8. Wzmocnienie służb podległych MRiRW

Czy planowane jest zwiększenie finansowania i etatów dla Inspekcji Weterynaryjnej, PIORiN i IJHARS, tak by mogły skutecznie nadzorować nowoczesne zagrożenia w łańcuchu produkcji żywności?
Czy prowadzone są szkolenia z zakresu reagowania na zagrożenia hybrydowe, chemiczno-biologiczne i klimatyczne?

W obliczu niestabilności międzynarodowej i nasilających się zagrożeń środowiskowych oraz biologicznych konieczne jest traktowanie polskiego rolnictwa jako kluczowego komponentu bezpieczeństwa narodowego.

Z wyrazami szacunku