Interpelacja w sprawie zasad podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w systemie KRUS oraz uprawnień organu rentowego do kontrolowania statusu ubezpieczenia

Szanowny Panie Ministrze,

zgodnie z ustawą z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (dalej: ustawa o KRUS), osoba prowadząca działalność rolniczą oraz spełniająca określone w przepisach warunki podlega ubezpieczeniu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) i jest zobowiązana do opłacania stosownych składek. Ponieważ jest to szczególny system ubezpieczeń społecznych, warunki prawa do ubezpieczenia KRUS mają kluczowe znaczenie.

Konsekwencją naruszenia tych warunków jest utrata prawa do ubezpieczenia KRUS i w wielu przypadkach konieczność rejestracji jako ubezpieczony w ZUS. Obowiązkiem organu rentowego jest prowadzenie kontroli, identyfikowanie przypadków naruszeń przepisów oraz wydawanie odpowiednich decyzji.

W tym kontekście moje wątpliwości budzi zakres czasowy, w jakim organ rentowy jest uprawniony do wydania decyzji o niepodleganiu ubezpieczeniu KRUS w wyniku naruszenia warunków tego ubezpieczenia. W myśl art. 41b ustawy o KRUS przedawnieniu ulegają jedynie należności z tytułu składek. Brak jest natomiast przepisów precyzujących, jaki okres może być kontrolowany przez organ pod względem podlegania ubezpieczeniu.

Nie kwestionując konieczności prowadzenia kontroli w tym zakresie, zastanawiam się, czy słuszny jest stan prawny, w którym organ nie ma żadnych ograniczeń czasowych dotyczących podjęcia skutecznej decyzji.

Zakładając brak jakichkolwiek terminów, organ nawet po kilkudziesięciu latach od naruszenia warunków mógłby wydać decyzję, że dana osoba w danym okresie nie podlegała ubezpieczeniu KRUS. Jednocześnie organ mógłby nie dokonać zwrotu wpłaconych składek z uwagi na pięcioletni termin przedawnienia należności. Osoba, której dotyczyłaby taka decyzja mogłaby zostać całkowicie pozbawiona emerytury zarówno z KRUS jak i ZUS z ograniczoną możliwością obrony z uwagi na upływ czasu oraz bez środków wpłaconych tytułem składek na ubezpieczenie.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy prezes KRUS, jako organ rentowy, ma nieograniczone czasowo uprawnienie do stwierdzenia, że dana osoba opłacająca składki w danym okresie nie podlegała ubezpieczeniu rolniczemu ze względu na naruszenie warunków tego ubezpieczenia, i czy naruszenie to nie podlega żadnemu przedawnieniu?
2. Jeśli tak, to czy w ocenie Pana Ministra brak jakiejkolwiek formy przedawnienia w tym zakresie jest zasadny?
3. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozważa podjęcie działań legislacyjnych obejmujących zagadnienia przedawnienia należności składkowych oraz warunków podlegania ubezpieczeniu rolniczemu?